Overzicht
Eindexamen
Het HAVO-eindexamen wordt overzichtelijker wanneer je profiel, vakkenpakket en de bijbehorende officiële kaders samen bekijkt. Deze gids ordent de vakken en onderwerpen uit het EuraStudy-curriculum in één redactionele kaart, zodat je eerst het geheel begrijpt en daarna gericht kunt verdiepen.
Breng eerst je eigen profiel en vakkenpakket in kaart en open vervolgens per vak de relevante onderwerpen. De gekoppelde gidsen helpen om daarvan een werkbaar studieplan te maken; controleer actuele regels, data en uitzonderingen altijd bij je school en de verantwoordelijke instantie.
Profielen en routes
Profielen en routes
- 01
Natuur & Techniek
Exact profiel: wiskunde B, natuurkunde en scheikunde, met een keuzevak.
- 02
Natuur & Gezondheid
Natuurprofiel met biologie en scheikunde, en wiskunde A of B.
- 03
Economie & Maatschappij
Economie, geschiedenis en wiskunde A of B, met een keuzevak.
- 04
Cultuur & Maatschappij
Talen, kunst/filosofie en maatschappijvakken, met wiskunde A.
Alle vakken
28 Vakken in de gids
Alle vermeldingen: 28 / 28
Nederlands14 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Nederlands (HAVO): eindtermen volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
14 Onderwerpen in kaart
- Tekstsoorten en schrijfdoelen
- Tekststructuur en tekstverbanden
- Hoofdgedachte, kernzinnen en alineaverbanden
- Signaal- en verwijswoorden
- Standpunt en soorten argumenten
- Argumentatieschema’s
Engels14 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Engels (HAVO): eindtermen volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
14 Onderwerpen in kaart
- Leesvaardigheid (centraal examen)
- Leesstrategieën en tekstbegrip
- Examenvraagvormen (open, meerkeuze, citeer, gat)
- Woordenschat en woordbetekenis in context
- Tekststructuur, alinea’s en signaalwoorden
- Kijk- en luistervaardigheid
Frans13 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Frans (HAVO): eindtermen volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
13 Onderwerpen in kaart
- Leesstrategieën en tekstbegrip
- Oriënterend lezen (scannen en zoekend lezen)
- Lezen ter informatie en argumentatie
- Tekstsoorten en thema’s
- Examentraining leesvaardigheid (CE)
- Kijk- en luistervaardigheid
Duits11 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Duits (HAVO): eindtermen volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
11 Onderwerpen in kaart
- Leesvaardigheid (centraal examen, domein A; ERK B1/B2)
- Leesstrategieën en tekstbegrip
- Tekstsoorten van het leesexamen (scanteksten, gatenteksten, artikelen)
- Woordenschat en idioom
- Grammatica (naamvallen, werkwoorden, zinsbouw)
- Kijk- en luistervaardigheid (domein B)
Spaans12 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Spaans (HAVO): eindtermen volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
12 Onderwerpen in kaart
- Leesvaardigheid (tekstbegrip)
- Kijk- en luistervaardigheid
- Gespreksvaardigheid
- Schrijfvaardigheid
- Grammatica (gramática)
- Werkwoorden en werkwoordstijden
Wiskunde A14 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Wiskunde A (HAVO): eindtermen volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
14 Onderwerpen in kaart
- Rekenen, verhoudingen, procenten, machten en wortels
- Algebra: formules opstellen, herleiden en substitueren
- Formules met één of meer variabelen en evenredige verbanden
- Tabellen aflezen, opstellen en interpreteren
- Grafieken, vergelijkingen en ongelijkheden
- Lineaire verbanden, interpolatie en extrapolatie
Wiskunde B12 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Wiskunde B (HAVO): eindtermen volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
12 Onderwerpen in kaart
- Wiskundige en algebraïsche vaardigheden
- Standaardfuncties (machts-, exponentiële, logaritmische, goniometrische)
- Gebroken lineaire functies en asymptoten
- Vergelijkingen en ongelijkheden
- Evenredigheidsverbanden
- Periodieke (goniometrische) functies
Wiskunde D13 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Wiskunde D (HAVO): eindtermen volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
13 Onderwerpen in kaart
- Vaardigheden (algemene, wiskundige en vakspecifieke vaardigheden)
- Visualisatie en interpretatie van data
- Combinatoriek
- Kansbegrip en kansregels
- Kansverdelingen (binomiaal en normaal)
- Toepassingen van statistische verwerkingsmethoden (toetsen, correlatie en regressie)
Natuurkunde15 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Natuurkunde (HAVO): eindtermen volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
15 Onderwerpen in kaart
- Vaardigheden (onderzoeken, modelleren, rekenen — geen vectoren)
- Kracht en beweging (kinematica, wetten van Newton)
- Energieomzettingen (energiebehoud, arbeid, rendement, warmte)
- Beeld- en geluidstechniek: informatieoverdracht (trillingen en golven)
- Medische beeldvorming en ioniserende straling
- Optica (geometrische en golfoptica)*
Scheikunde15 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Scheikunde (HAVO): eindtermen volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
15 Onderwerpen in kaart
- Bouw van stoffen en deeltjesmodellen
- Atoombouw en periodiek systeem
- Chemische bindingen en eigenschappen
- Structuurformules en koolstofchemie
- Chemische reacties en reactievergelijkingen
- Zuren, basen en redoxreacties
Biologie20 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Biologie (HAVO): eindtermen volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
20 Onderwerpen in kaart
- Vaardigheden (onderzoeken, systeem-, vorm-functie-, ecologisch en evolutionair denken)
- Eiwitsynthese (DNA en eiwitsynthese)
- Stofwisseling van de cel (homeostase, transport, assimilatie en dissimilatie)
- Zelforganisatie van cellen (genexpressie en celdifferentiatie)
- Moleculaire interactie
- DNA-replicatie en levenscyclus van de cel
Natuur, Leven en TechnologieNLT8 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Natuur, Leven en Technologie (HAVO): eindtermen volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
8 Onderwerpen in kaart
- Domein A — Algemene vaardigheden: informatievaardigheden, communiceren, reflecteren, studie en beroep (A1-A4)
- Domein A — Onderzoeken, ontwerpen en modelvorming (A5-A7)
- Domein A — Natuurwetenschappelijk instrumentarium; waarderen en oordelen (A8, A9)
- Domein A — Interdisciplinaire vraagstukken, redeneren, rekenkundige/wiskundige vaardigheden, samenwerken (A10-A13)
- Domein B — Interdisciplinariteit en wisselwerking natuurwetenschap-technologie (B1, B2)
- Domein C — Aarde en natuur: monitoren en duurzaam beheren van de leefomgeving
Informatica12 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Informatica (HAVO): eindtermen volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
12 Onderwerpen in kaart
- Domein A: Vaardigheden
- Domein B: Grondslagen (algoritmen, datastructuren, automaten, grammatica’s)
- Domein C: Informatie
- Domein D: Programmeren
- Domein E: Architectuur
- Domein F: Interactie
Economie15 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Economie (HAVO): eindtermen volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
15 Onderwerpen in kaart
- Economische vaardigheden en rekenen
- Schaarste en keuze
- Ruil, arbeidsverdeling en geld
- Markt: vraag, aanbod en marktmechanisme
- Marktvormen: volledige en onvolledige mededinging
- Kostenstructuur, opbrengsten en producentengedrag
BedrijfseconomieBedrijfsec.16 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Bedrijfseconomie (HAVO): eindtermen volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
16 Onderwerpen in kaart
- Domein A: Vaardigheden en benaderingswijzen
- B1: Persoonlijke financiële zelfredzaamheid
- B2: De oprichting van een eenmanszaak
- B3: Van eenmanszaak naar rechtspersoon
- B4: Perspectief op de organisatie
- C1: Interne organisatie
Geschiedenis15 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Geschiedenis (HAVO): eindtermen volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
15 Onderwerpen in kaart
- Historische denk- en redeneervaardigheden
- De tien tijdvakken en kenmerkende aspecten (oriëntatiekennis)
- Tijd van jagers en boeren (prehistorie)
- Tijd van Grieken en Romeinen (oudheid)
- Tijd van monniken en ridders (vroege middeleeuwen)
- Tijd van steden en staten (hoge en late middeleeuwen)
AardrijkskundeAardrijksk.12 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Aardrijkskunde (HAVO): eindtermen volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
12 Onderwerpen in kaart
- Geografische benadering (vaardigheden)
- Geografisch onderzoek
- Gebieden op de grens van arm en rijk
- Samenhangen en verschillen in de wereld
- Mondiale processen en lokale effecten
- Samenhangen en verschillen op regionaal niveau
MaatschappijwetenschappenMaatsch.wet.14 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Maatschappijwetenschappen (HAVO): eindtermen volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
14 Onderwerpen in kaart
- Vaardigheden en de concept-contextbenadering
- Sociologische en politicologische kernconcepten
- Vorming: socialisatie, cultuur en identiteit
- Politieke socialisatie en ideologie
- Verhouding: sociale (on)gelijkheid
- Macht, gezag en politieke stromingen
MaatschappijleerMaatsch.leer16 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Maatschappijleer (HAVO): eindtermen volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
16 Onderwerpen in kaart
- Wat is maatschappijleer: politieke, sociaal-economische en sociaal-culturele benaderingswijzen
- Vaardigheden: bronnen, argumentatie en informatievaardigheden (Domein A)
- Rechtsstaat: rechtsbeginselen, legaliteit en machtenscheiding (B1)
- Vrijheidsrechten, mensenrechten en de Grondwet (B1)
- Rechtspraak, strafrecht en rechtshandhaving (B)
- De praktijk van de rechtsstaat: spanning tussen beginsel en praktijk (B2)
Kunst (algemeen)Kunst13 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Kunst (algemeen) (HAVO): eindtermen volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
13 Onderwerpen in kaart
- Domein A: Vaardigheden en begrippenapparaat van de kunstdisciplines
- Invalshoek: kunst en religie, levensbeschouwing
- Invalshoek: kunst en esthetica
- Invalshoek: kunstenaar en opdrachtgever; politieke en economische macht
- Invalshoek: kunst en vermaak
- Invalshoek: kunst, wetenschap en techniek
Filosofie11 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Filosofie (HAVO): eindtermen volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
11 Onderwerpen in kaart
- Filosofische vaardigheden: argumentatie en onderzoek
- Wijsgerige antropologie: centrale begrippen
- Lichaam, geest en emotie
- De mens als redelijk wezen
- Ethiek: centrale begrippen, deugd-, plichts- en gevolgenethiek
- Het goede leven
Culturele en Kunstzinnige VormingCKV10 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Culturele en Kunstzinnige Vorming (HAVO): eindtermen volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
10 Onderwerpen in kaart
- Domein A: Verkennen — eigen kunstervaring, interesses en opvattingen
- Reflecteren en gedocumenteerd vastleggen
- Domein B: Verbreden — ten minste drie kunstdisciplines
- Kunst beleven in een levensechte, professionele context
- De dimensies van kunstuitingen (feit/fictie, ambachtelijk/industrieel, lokaal/globaal e.a.)
- Domein C: Verdiepen — een artistiek-creatief proces onderzoeken
Lichamelijke opvoedingLO12 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Lichamelijke opvoeding (HAVO): eindtermen volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
12 Onderwerpen in kaart
- Vaardigheden: oriëntatie op leren, basis- en leervaardigheden (domein A)
- Spel: doelspelen
- Spel: terugslagspelen
- Spel: slag- en loopspelen
- Turnen
- Atletiek
Muziek15 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Muziek (HAVO): centraal schriftelijk examen met luistertoets volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
15 Onderwerpen in kaart
- Domein A: Vaardigheden en muzikaal begrippenapparaat
- Waarnemen: gericht beluisteren en analyseren van muziek (luistertoets CE)
- Toonhoogte: toonladders, toonsoorten en intervallen
- Ritme, maat, metrum en tempo
- Melodie, akkoorden en harmonie
- Dynamiek, articulatie en klankkleur (timbre)
Tekenen13 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Tekenen (HAVO): een van de beeldende kunstvakken; gedeeld centraal examen kunst beschouwen volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
13 Onderwerpen in kaart
- Domein A: Vaardigheden en begrippenapparaat van de beeldende vakken
- Kunst beschouwen: analyseren en interpreteren van beeldende kunst en vormgeving (CE)
- Beeldaspecten: vorm, compositie en ordening
- Beeldaspecten: kleur, licht, ruimte en textuur
- Betekenis, functie en context van kunst en vormgeving
- Kunsttheorie en beeldtaal
HandvaardigheidHandvaard.13 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Handvaardigheid (HAVO): een van de beeldende kunstvakken; gedeeld centraal examen kunst beschouwen volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
13 Onderwerpen in kaart
- Domein A: Vaardigheden en begrippenapparaat van de beeldende vakken
- Kunst beschouwen: analyseren en interpreteren van beeldende kunst en vormgeving (CE)
- Beeldaspecten: vorm, compositie en ordening
- Beeldaspecten: kleur, licht, ruimte en textuur
- Betekenis, functie en context van kunst en vormgeving
- Kunsttheorie en beeldtaal
Textiele vormgevingTextiel13 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Textiele vormgeving (HAVO): een van de beeldende kunstvakken; gedeeld centraal examen kunst beschouwen volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
13 Onderwerpen in kaart
- Domein A: Vaardigheden en begrippenapparaat van de beeldende vakken
- Kunst beschouwen: analyseren en interpreteren van beeldende kunst en vormgeving (CE)
- Beeldaspecten: vorm, compositie en ordening
- Beeldaspecten: kleur, licht, ruimte en textuur
- Betekenis, functie en context van kunst en vormgeving
- Kunsttheorie en beeldtaal
Fries13 Onderwerpen in kaartVak openenVak sluiten
Eindexamenvak Friese taal en cultuur (HAVO): regionaal eindexamenvak volgens het examenprogramma (CvTE / Examenblad).
13 Onderwerpen in kaart
- Leesvaardigheid (centraal examen): tekstbegrip en leesstrategieën
- Tekstsoorten, tekststructuur en tekstverbanden
- Kijk- en luistervaardigheid
- Gespreksvaardigheid: gesprekken voeren
- Spreekvaardigheid en presenteren
- Schrijfvaardigheid
Officiële bronnen
Officiële bronnen
Deze redactionele selectie verwijst naar de bevoegde instanties. Controleer actuele regels, data en bijzondere bepalingen altijd ook bij je school en de verantwoordelijke instantie.
8 / 8
Officiële bronnen
Q&A
Veelgestelde vragen
01Waar vind ik de syllabus die voor mij geldt?
Op Examenblad.nl, het officiële portaal van het CvTE. Daar staat per vak de syllabus met de CE-stof en het examenprogramma. Let op het examenjaar: de ingang verwijst naar het actuele jaar, en een oudere versie kan afwijken.
02Wat is het verschil tussen examenprogramma en syllabus?
Het examenprogramma bevat de wettelijke eindtermen en de verdeling tussen centraal examen en schoolexamen. De syllabus werkt uit wat het centraal examen daarvan toetst. Het programma is het gebied, de syllabus is jouw examenroute.
03Hoe lang duurt het centraal examen wiskunde?
Het centraal examen wiskunde A en wiskunde B op de HAVO is een schriftelijk examen van ongeveer drie uur, samen goed voor ongeveer 80 punten. Per vraag staat aangegeven hoeveel punten je kunt verdienen; het correctievoorschrift bepaalt de puntentoekenning. De precieze datum en tijd van jouw examen staan in het examenrooster op Examenblad.nl.
04Mag ik een grafische rekenmachine gebruiken?
Ja: tijdens het CE wiskunde mag je een grafische rekenmachine gebruiken, samen met de gebruikelijke hulpmiddelen volgens de regeling. Maar let op — wiskunde op de HAVO kent geen formuleblad. Kernformules en rekenregels (bij wiskunde B bijvoorbeeld machten, afgeleiden en de sinus- en cosinusregel) moet je zelf paraat hebben. Welke apparaten precies zijn toegestaan, staat in de officiële regeling voor jouw examenjaar op Examenblad.nl.
05Zijn acht weken genoeg om het eindexamen voor te bereiden?
Acht weken zijn een realistisch kader voor een gestructureerde herhaling — als je de stof in de les hebt gevolgd. Ze vervangen geen verloren jaar. Bedenk ook dat je eindcijfer per vak het gemiddelde is van je schoolexamen en het centraal examen: een flink deel van je resultaat is al opgebouwd (of nog op te halen) in de SE-toetsen van je school. Het leerplan van de laatste weken optimaliseert vooral het CE.
06Hoeveel uur per dag moet ik leren?
Zelden meer dan vier of vijf uur écht geconcentreerd werk — en dat is normaal. Twee of drie blokken van 60 tot 90 minuten met echte pauzes leveren meer op dan een marathon van tien uur die verdampt in schermen en passief herlezen. Houd minstens één dag per week vrij: herstel hoort bij de methode, het is geen beloning.
07Wat is het verschil tussen het schoolexamen en het centraal examen?
Het schoolexamen (SE) wordt door je eigen school samengesteld en afgenomen, verspreid over het examenjaar (en vaak al eerder); wat wanneer wordt getoetst en hoe zwaar elk onderdeel weegt, staat in het PTA. Het centraal examen (CE) is landelijk: voor elk vak één examen, gemaakt onder verantwoordelijkheid van het CvTE, nagekeken met een landelijk correctievoorschrift. Samen bepalen ze je eindcijfer.
08Hoe wordt mijn eindcijfer per vak berekend?
Je eindcijfer is het gemiddelde van je SE-cijfer en je CE-cijfer — het centraal examen telt dus mee voor ongeveer de helft. Je CE-score wordt eerst via de N-term omgezet in een cijfer. Voor de precieze afronding en voor de regels die bepalen of je geslaagd bent, geldt de officiële uitslagregeling; die vind je op Examenblad.nl en via je school.