EuraStudy
SamenvattingenSamenvattingen / N7NL · HAVO
Biologie
Biologie op het HAVO-eindexamen bestudeert het leven als een samenhangend systeem van zelforganiserende eenheden — van molecuul en cel via het organisme tot populatie en ecosysteem — met evolutie als rode draad. Je leert biologische processen verklaren met begrippen als stofwisseling, regulatie, erfelijkheid, afweer, voortplanting en kringlopen, en je past systeemdenken, vorm-functiedenken en ecologisch en evolutionair denken toe op herkenbare contexten.
0/83 Samenvattingen20 Hoofdstukken~562 min totaal
examenblad-nlBasisStandaardVerdieping
Inhoudsopgave · 20 HoofdstukkenT·20
- Het skeletspierstelsel: bewegen met spieren en bottenSamenvatting L·467 min
- De bouw en indeling van het zenuwstelselSamenvatting L·476 min
- De zenuwcel en de geleiding van een impulsSamenvatting L·487 min
- De reflexboog: een snelle, onbewuste reactieSamenvatting L·496 min
- De zintuigen en het oog: prikkels worden impulsenSamenvatting L·507 min
- Soort, populatie en genenpoolSamenvatting L·756 min
- Variatie en de factoren die allelfrequenties veranderenSamenvatting L·767 min
- Isolatie en het ontstaan van nieuwe soortenSamenvatting L·777 min
- Allopatrische en sympatrische soortvorming en adaptieve radiatieSamenvatting L·786 min
- Bewijzen voor evolutieSamenvatting L·796 min
- Vaardigheden: onderzoeken en biologisch denken
- Eiwitsynthese: van DNA tot eiwit
- Stofwisseling van de cel
- Zelforganisatie van cellen (genexpressie en celdifferentiatie)
- Moleculaire interactie: receptor, ligand en signaaltransductie
- DNA-replicatie en de levenscyclus van de cel
- Erfelijke eigenschap (erfelijkheid)
- Selectie: DNA, mutatie, recombinatie en variatie
- Stofwisseling van het organisme: fotosynthese, ademhaling, vertering, transport en uitscheiding
- Zelfregulatie van het organisme
- Afweer van het organisme
- Beweging en waarneming door het organisme
- Zelforganisatie van het organisme
- Gedrag, interactie en seksualiteit
- Voortplanting van het organisme
- Regulatie van ecosystemen: energiestroom, kringloop, dynamiek en evenwicht
- Zelforganisatie van ecosystemen: dynamiek en evenwicht
- Interactie in ecosystemen: voedselrelaties en duurzame ontwikkeling
- Soortvorming: populatie, variatie, selectie en het ontstaan van soorten
- Biodiversiteit: niveaus, belang en behoud
- Centraal examen (CE)
- Eén schriftelijk examen van circa 180 minuten (3 uur). Overwegend open contextvragen — waarbij je een biologisch concept toepast op een tekst, afbeelding, grafiek of experiment — aangevuld met enkele meerkeuzevragen. Een eenvoudige rekenmachine is toegestaan; biologische gegevens worden in de opgave zelf aangereikt.
- Schoolexamen (SE)
- Door de school afgenomen toetsen plus praktisch (onderzoeks)werk. Het SE toetst onder meer de domeinen en eindtermen die niet of niet uitsluitend in het CE aan bod komen; de precieze verdeling van de stof over CE en SE staat in het Programma van Toetsing en Afsluiting (PTA) van de school.
- Weging en normering
- Het eindcijfer is het gemiddelde van het CE-cijfer en het SE-cijfer (CE telt voor ongeveer de helft mee). De N-term (normeringsterm) wordt elk jaar landelijk vastgesteld en zet de behaalde score om in een cijfer.
- Concept-contextbenadering
- De stof is geordend rond zelforganiserende systemen op oplopende niveaus — molecuul, cel, orgaan en organisme, populatie en ecosysteem — met evolutie als verbindend principe. Examenvragen plaatsen biologische concepten steeds in een betekenisvolle context en vragen om verklaren, beredeneren, berekenen en interpreteren.
Veelgestelde vragen
Hoe ziet het centraal examen biologie eruit?
Eén schriftelijk examen van circa 180 minuten met overwegend open contextvragen — je past een biologisch concept toe op een tekst, afbeelding, grafiek of experiment — aangevuld met enkele meerkeuzevragen. Een eenvoudige rekenmachine is toegestaan en de biologische gegevens staan in de opgave.
Welke onderwerpen behandelen de samenvattingen biologie?
Van eiwitsynthese, stofwisseling, erfelijkheid en DNA tot afweer, waarneming, gedrag en voortplanting, en verder naar ecosystemen, soortvorming en biodiversiteit — geordend van molecuul en cel tot organisme en ecosysteem.
Volgens welke aanpak is de biologiestof geordend?
Volgens de concept-contextbenadering: zelforganiserende systemen op oplopende niveaus (molecuul, cel, orgaan, organisme, populatie en ecosysteem) met evolutie als verbindend principe. Examenvragen plaatsen concepten steeds in een betekenisvolle context.
Bevatten de samenvattingen biologie figuren en uitgewerkte voorbeelden?
Ja. De onderwerpen bevatten figuren en uitgewerkte voorbeelden, zodat je concepten leert verklaren, beredeneren, berekenen en interpreteren — precies wat de open contextvragen van het examen vragen.