EuraStudy
SamenvattingenSamenvattingen / N7NL · HAVO
Fries
Fries (Friese taal en cultuur, Frysk) is een regionaal eindexamenvak dat je in Fryslân kunt kiezen. Het centraal examen toetst leesvaardigheid: je leest authentieke Friese teksten en laat zien dat je ze begrijpt. Het schoolexamen toetst de overige vaardigheden volgens het Europees Referentiekader (kijk- en luistervaardigheid, gesprekken voeren, spreken, schrijven) plus de Friese literatuur, literatuurgeschiedenis en cultuur. Deze samenvattingen bouwen dat geheel op: van leesstrategieen, tekstsoorten, wurdskat en grammatica van het Fries, via de vaardigheden, tot de Friese literatuur van Gysbert Japicx tot vandaag en de taalsituatie in het tweetalige Fryslân.
0/47 Samenvattingen13 Hoofdstukken~233 min totaal
examenblad-nlBasisStandaard
Inhoudsopgave · 13 HoofdstukkenT·13
- Leesvaardigheid (centraal examen): tekstbegrip en leesstrategieën
- Tekstsoorten, tekststructuur en tekstverbanden
- Woordenschat (wurdskat)
- Grammatica, spelling en taalverzorging van het Fries
- Kijk- en luistervaardigheid
- Gespreksvaardigheid: gesprekken voeren
- Spreekvaardigheid en presenteren
- Schrijfvaardigheid
- Friese literatuur en leeservaring
- Literaire begrippen en tekstanalyse
- Friese literatuurgeschiedenis en stromingen
- Friese cultuur, geschiedenis en landskennis
- Taalvariatie, taalsituatie en meertaligheid in Fryslân
- Centraal examen (CE) - Leesvaardigheid Fries
- Fries is een regionaal eindexamenvak dat op scholen in Fryslân gekozen kan worden. Het centraal examen toetst, net als bij de moderne vreemde talen, alleen leesvaardigheid: je krijgt een aantal authentieke Friese teksten (artikelen, columns, betogen, fragmenten) en beantwoordt daar meerkeuzevragen, open vragen, citeervragen en zinsaanvulling-/gatvragen over. De teksten zijn in het Fries; open vragen mogen doorgaans in het Nederlands of in het Fries worden beantwoord, zoals het correctievoorschrift van dat jaar aangeeft. Het CE en het SE bepalen samen het eindcijfer; de precieze duur en weging staan in het examenrooster en de syllabus van dat jaar op Examenblad.nl.
- Normering (N-term)
- Het centraal examen wordt nagekeken met een correctievoorschrift van het CvTE. De omzetting van de ruwe score naar een cijfer verloopt via de N-term, die per jaar en per examen wordt vastgesteld op grond van onder andere de moeilijkheid van het examen. De N-term is geen vast getal en kan dus niet vooraf worden voorspeld.
- Schoolexamen (SE) - luisteren, spreken, gesprekken, schrijven, literatuur en cultuur
- Het schoolexamen wordt door de eigen school samengesteld en toetst de overige eindtermen volgens het Europees Referentiekader: kijk- en luistervaardigheid, gesprekken voeren, spreekvaardigheid en presenteren, en schrijfvaardigheid. Daarnaast toetst het SE de Friese literatuur (met een leesdossier), de literaire begrippen, de literatuurgeschiedenis en de kennis van de Friese cultuur en taalsituatie. Het SE telt mee voor het andere deel van het eindcijfer.
- Het Europees Referentiekader (ERK) en de streefniveaus
- De taalvaardigheden worden beschreven met de niveaus van het Europees Referentiekader (A1 tot en met C2). Voor de meeste HAVO-leerlingen die Fries kiezen ligt het accent op begrijpen (lezen, luisteren) rond B1/B2 en op productie (spreken, gesprekken, schrijven) rond A2/B1, afhankelijk van de achtergrond van de leerling. Omdat veel leerlingen het Fries als thuistaal of omgevingstaal meebrengen, kan het feitelijke niveau per leerling sterk verschillen.