Tekstsoorten en thema's

Bepaal de tekstsoort van het volgende fragment en verklaar je keuze: „Hier soir, à Marseille, un automobiliste a perdu le contrôle de sa voiture. Personne n'a été blessé.” Het gaat om een tekst van slechts drie korte zinnen over een klein, afgesloten voorval.

1. 01Stap 1 — Kijk naar de lengte en de inhoud

   Het fragment is heel kort (drie zinnen) en meldt één klein, op zichzelf staand voorval: een auto-ongeluk in Marseille waarbij niemand gewond raakte. Er is geen achtergrond, geen uitleg en geen mening.

2. 02Stap 2 — Vergelijk met de tekstsoorten

   De toon is zakelijk en feitelijk, dus informatief — daarmee vallen „la chronique” en „le courrier des lecteurs” (persoonlijk) af. Er zijn geen vragen-met-antwoorden, dus geen „l'interview”, en geen slogan of gebiedende wijs, dus geen „la publicité”. Voor een volwaardig „article” is de tekst veel te kort en te beperkt.

3. 03Stap 3 — Trek de conclusie

   Een kort, feitelijk bericht over één klein voorval is per definitie „le fait divers”. Dat klopt met de tabel, die als kenmerk „kort nieuwsbericht” en als doel „informeren” geeft.

Resultaat: Het fragment is een „fait divers”: een kort nieuwsbericht over een klein, afgesloten voorval. Je herkent het aan de zeer beperkte lengte en de zakelijke, feitelijke toon zonder mening of betoog — precies het kenmerk dat de tabel noemt („kort nieuwsbericht”, doel „informeren”).

Bepaal het teksttype van een tekst die zo verloopt: de schrijver bespreekt eerst de voordelen van thuiswerken („D'une part, on gagne du temps…”), daarna de nadelen („D'autre part, on se sent parfois isolé…”), en sluit af zonder een duidelijk eigen standpunt. Welk teksttype is dit, en waaraan zie je dat?

1. 01Stap 1 — Bepaal wat de schrijver doet

   De schrijver zet zowel de voordelen als de nadelen van thuiswerken op een rij en weegt ze tegen elkaar af. Aan het eind kiest hij geen kant.

2. 02Stap 2 — Let op de signaalwoorden

   De tekst gebruikt „d'une part… d'autre part…” (enerzijds… anderzijds…). Dat is hét signaal dat verschillende kanten van een kwestie naast elkaar worden gezet — het herkenningspunt van het beschouwende type.

3. 03Stap 3 — Sluit het betogende type uit

   Een betogende tekst zou één standpunt kiezen en dat met argumenten verdedigen. Hier ontbreekt zo'n standpunt juist; de schrijver beschouwt en laat het oordeel aan de lezer. Het is dus beschouwend, niet betogend.

Resultaat: Het is een beschouwende tekst. De schrijver weegt verschillende kanten tegen elkaar af — herkenbaar aan „d'une part… d'autre part…” — en kiest geen duidelijk standpunt. Dat onderscheidt het beschouwende type (afwegen) van het betogende type, dat juist één standpunt met argumenten verdedigt; de tabel noemt bij „Beschouwend” dan ook „verschillende kanten” als herkenningspunt.

Bij welk examenthema hoort het Franse woord „la pollution”, en welke twee andere woorden uit hetzelfde woordveld helpen je om een tekst over dit thema sneller te begrijpen?

1. 01Stap 1 — Vertaal en plaats het woord

   „La pollution” betekent „de vervuiling”. Vervuiling hoort bij het thema milieu, in het Frans „l'environnement”.

2. 02Stap 2 — Roep het woordveld op

   Rond „l'environnement” hoort een vast groepje woorden: „le climat” (het klimaat), „le réchauffement climatique” (de opwarming van de aarde), „le recyclage” (recycling) en „les déchets” (afval).

3. 03Stap 3 — Gebruik het voor je leesbegrip

   Ken je dit woordveld, dan herken je deze woorden meteen in een tekst en begrijp je de hoofdgedachte sneller. Twee bruikbare woorden zijn bijvoorbeeld „le climat” en „le recyclage”.

Resultaat: „La pollution” hoort bij het thema milieu („l'environnement”). Twee woorden uit hetzelfde woordveld zijn „le climat” (het klimaat) en „le recyclage” (de recycling) — vergelijk de voorbeeldwoorden „pollution, climat” in de tabel. Wie dit woordveld kent, herkent de kernwoorden van een milieutekst onmiddellijk en vat de hoofdgedachte sneller.