Loading
De wisselwerkingen tussen soorten en de plaats van de mens daarin. Je bestudeert de relaties tussen soorten (concurrentie, predatie, symbiose), de voedselrelaties in voedselketens en -webben met het begrip niche, en de invloed van de mens op ecosystemen met duurzame ontwikkeling als centraal thema.
3 Onderdelen~10 min leestijd3 VaardighedenNiveau Standaard 2 · Verdieping 1
basisniveau
Voor het CE onderscheid je soortrelaties en analyseer je een voedselweb.
verhoogd niveau
Verdieping ligt in het beoordelen van duurzaamheidsvraagstukken en menselijke ingrepen.
Leesdiepte: Verdieping
Tekstgrootte: Standaard
Relaties tussen soorten
Klaver levert suikers aan de stikstofbindende bacteriën in haar wortelknolletjes; de bacteriën leveren bruikbare stikstof. Classificeer deze relatie.
De klaver krijgt bruikbare stikstof die ze voor haar eiwitten nodig heeft — een voordeel (+).
De bacteriën krijgen suikers (energie) van de plant — eveneens een voordeel (+).
Beide soorten hebben voordeel van de langdurige samenleving; dit is mutualisme (+/+).
Resultaat: Beide partners profiteren (+/+): het is mutualisme, een vorm van symbiose.
Veelgemaakte fouten
Actieve herhaling
Klaverplanten bevatten in hun wortelknolletjes stikstofbindende bacteriën; de plant levert suikers, de bacteriën leveren bruikbare stikstof. Classificeer deze relatie met het +/−-schema en verklaar je antwoord.
Actief ophalen
Haal de kernpunten op — onthul ze daarna.
Bronnen: Examenprogramma biologie VWO — relaties tussen soorten (College voor Toetsen en Examens (CvTE))
Een voedselweb
In een voedselweb eten zowel vossen als uilen muizen. Wat gebeurt er naar verwachting met de uilen als de vossen sterk toenemen?
Vossen en uilen eten allebei muizen; om dit voedsel bestaat er concurrentie tussen hen.
Nemen de vossen sterk toe, dan eten zij meer muizen, waardoor de muizenpopulatie afneemt.
Met minder muizen is er ook voor de uilen minder voedsel; naar verwachting neemt de uilenpopulatie af.
Resultaat: Meer vossen doen de muizen afnemen, waardoor de uilen — die om dezelfde muizen concurreren — minder voedsel hebben en in aantal afnemen.
Veelgemaakte fouten
Actieve herhaling
In een voedselweb eten zowel vossen als uilen muizen. Leg uit wat er naar verwachting met de uilen gebeurt als de vossen sterk in aantal toenemen, en gebruik daarbij het web en het begrip concurrentie.
Actief ophalen
Haal de kernpunten op — onthul ze daarna.
Bronnen: Examenprogramma biologie VWO — voedselrelaties en niche (College voor Toetsen en Examens (CvTE))
Menselijke bedreigingen voor de biodiversiteit
Beoordeel of het met elkaar verbinden van natuurgebieden (ecologische verbindingszones) bijdraagt aan duurzame ontwikkeling.
Habitatverlies en versnippering isoleren populaties in kleine gebieden, wat leidt tot minder genetische variatie en een groter uitsterfrisico.
Verbindingszones laten dieren tussen gebieden trekken; dat vergroot de leefruimte, herstelt uitwisseling van individuen (genen) en verlaagt het uitsterfrisico.
De maatregel behoudt biodiversiteit en ecosysteemdiensten voor toekomstige generaties zonder de menselijke activiteit stil te leggen; ze draagt dus bij aan duurzame ontwikkeling.
Resultaat: Ja: door versnippering tegen te gaan en de uitwisseling tussen populaties te herstellen, behouden verbindingszones de biodiversiteit voor de toekomst — een bijdrage aan duurzame ontwikkeling.
Veelgemaakte fouten
Actieve herhaling
Beoordeel of het aanleggen van grote natuurgebieden die met elkaar verbonden zijn (ecologische verbindingszones) bijdraagt aan duurzame ontwikkeling, en onderbouw je oordeel met begrippen uit de ecologie.
Actief ophalen
Haal de kernpunten op — onthul ze daarna.
Bronnen: Examenprogramma biologie VWO — mens en duurzaamheid (College voor Toetsen en Examens (CvTE))
Referenties en bronnen
College voor Toetsen en Examens (CvTE)