Perspectief op de organisatie

Een fabriek wil de kosten verlagen door een goedkoper, maar meer vervuilend productieproces in te voeren. Benoem drie belanghebbenden en leg per partij uit of ze voor of tegen dit besluit zijn en waarom.

1. 01Aandeelhouders

   Vóór: lagere kosten betekenen een hogere winst en meer dividend.

2. 02Omwonenden / samenleving

   Tegen: meer vervuiling schaadt de leefomgeving en de gezondheid.

3. 03Overheid

   Tegen (of remmend): kan milieuregels handhaven, vergunningen weigeren of boetes opleggen.

4. 04Afweging

   De belangen botsen: winst op korte termijn tegenover leefomgeving en mogelijke boetes/reputatieschade op lange termijn.

Resultaat: Aandeelhouders zijn vóór (hogere winst), terwijl omwonenden en de overheid tegen zijn (vervuiling, regels); het bestuur moet de kortetermijnwinst afwegen tegen de langetermijnrisico's.

Een sportvereniging heeft €60.000 aan contributies en subsidies en geeft dat uit aan trainers, zaalhuur en materiaal voor 400 leden. Een vergelijkbare vereniging bedient met hetzelfde budget 500 leden op hetzelfde niveau. Leg uit welke vereniging doelmatiger is en waarom winst hier niet de juiste maatstaf is.

1. 01Kosten per lid

   Vereniging 1: $\frac{60000}{400}=\,\text{EUR}150$ per lid. Vereniging 2: $\frac{60000}{500}=\,\text{EUR}120$ per lid.

2. 02Doelmatigheid

   Vereniging 2 bereikt hetzelfde niveau met minder middelen per lid (€120 tegen €150), dus zij is doelmatiger.

3. 03Winst is niet de maatstaf

   Een vereniging streeft geen winst na, maar wil haar leden zo goed mogelijk bedienen; succes meet je aan doelbereiking en de kosten per lid, niet aan winst.

Resultaat: Vereniging 2 is doelmatiger (€120 versus €150 per lid); bij een non-profit beoordeel je succes op doelbereiking en doelmatigheid, niet op winst.

Een kledingbedrijf overweegt over te stappen op biologisch katoen en gecertificeerde fabrieken. Dit verhoogt de inkoopkosten met €4 per kledingstuk, maar het bedrijf verwacht een hogere verkoopprijs (+€6) en meer klanten. Analyseer de keuze met de drie P's.

1. 01People

   Gecertificeerde fabrieken betekenen betere arbeidsomstandigheden in de keten — winst voor de people-dimensie.

2. 02Planet

   Biologisch katoen belast het milieu minder (minder pesticiden, water) — winst voor de planet-dimensie.

3. 03Profit

   Per stuk: kosten +€4, opbrengst +€6, dus $6-4=\,\text{EUR}2$ hogere marge; met meer klanten stijgt de winst ook in volume.

4. 04Conclusie

   Alle drie de P's verbeteren: hier versterken duurzaamheid en winst elkaar in plaats van te botsen.

Resultaat: De overstap verbetert people en planet én verhoogt de marge met €2 per stuk; MVO en winst gaan hier samen op — een investering die zich terugverdient.

Een klein productiebedrijf betrekt een unieke grondstof van slechts één leverancier en verkoopt zijn product aan veel verschillende klanten. Beoordeel de macht van de leverancier en die van de klanten ten opzichte van dit bedrijf.

1. 01Macht van de leverancier

   Er is maar één leverancier van een onmisbare grondstof; het bedrijf is sterk afhankelijk, dus de leverancier heeft veel macht (kan de prijs opdrijven).

2. 02Macht van de klanten

   Er zijn veel klanten; het wegvallen van één klant doet weinig pijn, dus de individuele klant heeft weinig macht.

3. 03Gevolg

   Het bedrijf zit klem aan de inkoopzijde. Het kan de afhankelijkheid verkleinen door alternatieve leveranciers te zoeken of de grondstof deels zelf te maken.

Resultaat: De leverancier heeft veel macht (enige bron van een onmisbare grondstof), de losse klant weinig (veel klanten); het bedrijf is vooral kwetsbaar aan de inkoopzijde.