Τρίτο Θέμα: Όψεις της Κύπρου — human geography, physical geography and the period 1974–1983

Read as you would in Paper 1 Section B, where all questions are set in Greek and must be answered in Greek. Το βιοτικό επίπεδο στην Κύπρο ανέβηκε θεαματικά μετά το 1974, σε μια οικονομία που είχε χάσει μεγάλο μέρος της παραγωγικής της βάσης. Οι υπηρεσίες, και ιδίως ο τουρισμός και ο τραπεζικός τομέας, αντικατέστησαν σταδιακά τη γεωργία. Ωστόσο, η ποιότητα ζωής δεν μετριέται μόνο με το εισόδημα· μετριέται και με τον χρόνο, με τη στέγαση και με το αίσθημα ασφάλειας, και σε αυτά τα πεδία η εικόνα είναι πιο σύνθετη.

1. 01Read the first sentence for its pluperfect, which carries the argument

   σε μια οικονομία που είχε χάσει μεγάλο μέρος της παραγωγικής της βάσης. Είχε χάσει is the pluperfect of χάνω, had lost, and the tense is doing real work: the loss precedes the rise. The writer is not saying living standards rose and then something was lost; they are saying the rise happened out of a diminished base, which is a stronger claim. A comprehension question of the form Τι μας λέει ο συγγραφέας για την οικονομία πριν από την άνοδο; is answered by the tense. Note also της παραγωγικής της βάσης, where the possessive weak pronoun της sits inside the noun phrase between adjective and noun — a normal Greek pattern with no English equivalent.

2. 02Identify the sectoral claim, and the verb that expresses it

   Οι υπηρεσίες, και ιδίως ο τουρισμός και ο τραπεζικός τομέας, αντικατέστησαν σταδιακά τη γεωργία. Αντικατέστησαν is the simple past third plural of αντικαθιστώ, replaced, and it is an irregular whose past stem must be learned rather than derived. Σταδιακά, gradually, softens the claim and should survive into any answer. If asked Ποιοι τομείς αντικατέστησαν τη γεωργία;, the answer is the services in general and tourism and banking in particular — the και ιδίως marks the second pair as a subset of the first, and a candidate who lists all three as parallel has misread the structure.

3. 03Read the pivot, which is where the writer's own view lives

   Ωστόσο, η ποιότητα ζωής δεν μετριέται μόνο με το εισόδημα· μετριέται και με τον χρόνο, με τη στέγαση και με το αίσθημα ασφάλειας. Ωστόσο is however, and it announces a qualification of everything before it. Μετριέται is the mediopassive present of μετρώ, is measured. The δεν … μόνο … αλλά και pattern, here realised as δεν … μόνο · … και, is one of the highest-yield structures in the whole examination, because writers use it to distinguish their view from the obvious one. The three things named after it — time, housing, the sense of security — are the writer's own criteria, and naming them is exactly what an open-response question will want.

4. 04Write the answer in Greek, in your own words

   For a question such as Γιατί, κατά τον συγγραφέα, η εικόνα της ποιότητας ζωής είναι πιο σύνθετη από την εικόνα του βιοτικού επιπέδου;, do not lift μετριέται και με τον χρόνο. Re-encode: Επειδή, κατά τον συγγραφέα, το εισόδημα από μόνο του δεν αρκεί ως κριτήριο· η ποιότητα ζωής περιλαμβάνει και παράγοντες όπως ο ελεύθερος χρόνος, η στέγαση και η ασφάλεια, οι οποίοι δεν ακολούθησαν κατ' ανάγκη την ίδια πορεία με το εισόδημα. The relative οι οποίοι is a deliberate range choice over που, and κατ' ανάγκη, necessarily, is a connective worth stealing.

Result: Model answer in Greek, not lifted: Επειδή, κατά τον συγγραφέα, το εισόδημα από μόνο του δεν αρκεί ως κριτήριο· η ποιότητα ζωής περιλαμβάνει και παράγοντες όπως ο ελεύθερος χρόνος, η στέγαση και η ασφάλεια, οι οποίοι δεν ακολούθησαν κατ' ανάγκη την ίδια πορεία με το εισόδημα.

Translate into Greek as you would in Paper 2 Section A. The gap between the towns and the countryside has narrowed, but it has not closed. Young people still leave the villages for Nicosia and Limassol, where the jobs are, and many of the smaller communities now live mainly on tourism and on money sent home.

1. 01Build the first sentence around two perfects

   Το χάσμα ανάμεσα στις πόλεις και στην ύπαιθρο έχει μειωθεί, αλλά δεν έχει κλείσει. Gap is το χάσμα, neuter in -μα, so its genitive is του χάσματος and its plural τα χάσματα — an imparisyllabic neuter the grammar list names. Between takes ανάμεσα σε plus the accusative, contracting to στις and στην. Has narrowed is best rendered by the perfect passive έχει μειωθεί, from μειώνω; has not closed by the perfect active δεν έχει κλείσει. Two perfects in one sentence, one of them passive, is AO3 range obtained for free from a faithful translation.

2. 02Handle the two place names, which are the accuracy test

   για τη Λευκωσία και τη Λεμεσό. Both are feminine. Η Λευκωσία is a regular feminine in -α, accusative τη Λευκωσία. Η Λεμεσός is the trap: a feminine noun ending in -ος, so the article is feminine throughout while the ending looks masculine — nominative η Λεμεσός, genitive της Λεμεσού, accusative τη Λεμεσό. Writing τον Λεμεσό is a case-and-gender error of exactly the kind the examiner guidance singles out. The same class contains η Πάφος and η Αμμόχωστος, and outside place names η περίοδος, η μέθοδος, η είσοδος and η ύπαιθρος.

3. 03Choose the verb for leave, and the preposition after it

   Οι νέοι εξακολουθούν να φεύγουν από τα χωριά για τη Λευκωσία και τη Λεμεσό. Still, in the sense of continuing, is εξακολουθούν να plus the subjunctive rather than the adverb ακόμα, and choosing the verbal construction is a deliberate range decision. Φεύγω takes από for the place left and για for the destination, so από τα χωριά … για τη Λευκωσία. Where the jobs are is όπου υπάρχουν οι θέσεις εργασίας; θέση εργασίας, a post of work, is the standard collocation and is more precise than δουλειές.

4. 04Find the Greek for money sent home

   και πολλές από τις μικρότερες κοινότητες ζουν πλέον κυρίως από τον τουρισμό και από τα εμβάσματα. Τα εμβάσματα are remittances, the single word Greek uses for money sent home, and reaching for it rather than paraphrasing is worth a mark under range. Ζω από, to live on, takes από plus the accusative. Πλέον, now or any longer, is a higher-register alternative to τώρα and is the natural word in a sentence about a change of state. Note that πολλές agrees with κοινότητες, feminine plural, and that από τις μικρότερες κοινότητες keeps the accusative after από.

Result: Το χάσμα ανάμεσα στις πόλεις και στην ύπαιθρο έχει μειωθεί, αλλά δεν έχει κλείσει. Οι νέοι εξακολουθούν να φεύγουν από τα χωριά για τη Λευκωσία και τη Λεμεσό, όπου υπάρχουν οι θέσεις εργασίας, και πολλές από τις μικρότερες κοινότητες ζουν πλέον κυρίως από τον τουρισμό και από τα εμβάσματα.

This is the transcript of a Section A listening item. Ο τουρισμός στην Κύπρο δεν είναι απλώς ένας κλάδος· είναι ο κλάδος. Το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρχει τουρισμός, αλλά τι είδους. Η μαζική παραθεριστική ανάπτυξη στα παράλια έφερε εισόδημα, αλλά και πίεση στο νερό, στα απόβλητα και στο τοπίο. Όσοι μιλούν για εναλλακτικό τουρισμό — αγροτουρισμό, πολιτιστικό, ορεινό — δεν προτείνουν κάτι μικρότερο· προτείνουν κάτι πιο κατανεμημένο.

1. 01Use the individual control of the recording deliberately

   The specification says students have individual control and may stop, revisit and replay sections as they wish, which converts listening from a single ordeal into a three-pass method. Pass one, no pen: get the shape. Pass two: stop after each sentence and note the function of that sentence, not its words. Pass three: go back only to the places a question actually targets. Candidates who write continuously through the first pass hear less and note more that they do not need.

2. 02Catch the definite article in the first sentence, because it is the whole claim

   δεν είναι απλώς ένας κλάδος· είναι ο κλάδος. The contrast is between the indefinite ένας and the definite ο, and in speech it is carried by stress alone. It means: not merely a sector but the sector. If you translate both as a sector, the sentence becomes meaningless and any question about the speaker's opening claim is lost. This is a good illustration of why listening practice has to include listening for grammar and not only for vocabulary.

3. 03Identify the reframing, which is the speaker's thesis

   Το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρχει τουρισμός, αλλά τι είδους. The question is not whether but what kind. Αν θα υπάρχει is an embedded yes-or-no question with the future, whether there will be. Τι είδους, what kind of, is elliptical — τουρισμός is understood. A multiple-choice question here would offer distractors along the lines of the speaker opposes tourism and the speaker wants more tourism, both of which the sentence explicitly rules out.

4. 04Track the concession and the correction at the end

   έφερε εισόδημα, αλλά και πίεση … δεν προτείνουν κάτι μικρότερο· προτείνουν κάτι πιο κατανεμημένο. Έφερε is the simple past of φέρνω. The αλλά και construction concedes the benefit and then adds the cost, so an answer claiming the speaker denies the economic benefit is wrong. The final correction — not smaller but more distributed — is the speaker's actual policy position and is what a summary question is for. Κατανεμημένος is the past passive participle of κατανέμω, distributed, and it is exactly the -μένος class the grammar list names.

Result: The speaker holds that tourism is not one sector among others but the sector; that the real question is what kind of tourism rather than whether; that mass coastal development brought income but also pressure on water, waste and landscape; and that advocates of alternative tourism are arguing for a more distributed industry, not a smaller one.

Translate into English for the 20-mark points-based scheme. Η προστασία του περιβάλλοντος στην Κύπρο συνδέεται άμεσα με το νερό. Το νησί έχει περιορισμένα αποθέματα, και οι μακρές περίοδοι ξηρασίας έχουν επιβάλει λύσεις που πριν από τριάντα χρόνια θα φάνταζαν υπερβολικές, όπως οι μονάδες αφαλάτωσης. Παράλληλα, η βιομηχανοποίηση και η οικοδομική δραστηριότητα άλλαξαν το τοπίο ταχύτερα από ό,τι άλλαξαν οι αντιλήψεις.

1. 01Sentence 1 — a mediopassive and a neuter genitive in -οντος

   Η προστασία του περιβάλλοντος στην Κύπρο συνδέεται άμεσα με το νερό. Συνδέεται is the mediopassive present of συνδέω, is connected or is linked. Του περιβάλλοντος is the genitive singular of το περιβάλλον, a neuter formed on a participle and declined -ον, -οντος; getting that genitive right in your own writing is an AO3 point. Άμεσα is directly. The whole sentence renders as environmental protection in Cyprus is directly connected with water, and the word order — the long subject phrase first, the verb late — is normal Greek and should not survive into the English.

2. 02Sentence 2 — the feminine plural in -οι, and a perfect

   οι μακρές περίοδοι ξηρασίας έχουν επιβάλει λύσεις. Η περίοδος is feminine although it ends in -ος, so its plural is οι περίοδοι with a feminine article and a feminine adjective, μακρές. Ξηρασίας is a genitive of description: periods of drought. Έχουν επιβάλει is the present perfect of επιβάλλω, have imposed or have made necessary. Note that the perfect in Greek is formed with έχω plus an unchanging non-finite form, here επιβάλει with one lambda, distinct from the present επιβάλλουν with two — a spelling difference that carries a grammatical one.

3. 03Sentence 2 continued — the conditional inside a relative clause

   λύσεις που πριν από τριάντα χρόνια θα φάνταζαν υπερβολικές. Θα plus the imperfect is the conditional, would seem or would have seemed. Φαντάζω means to appear or to seem, not to imagine, which is φαντάζομαι — a false friend worth flagging. Πριν από τριάντα χρόνια is thirty years ago, and the από is obligatory before a quantity. So: solutions that thirty years ago would have seemed excessive, such as the desalination plants. Losing the conditional and writing seemed would cost the section of language that carries it.

4. 04Sentence 3 — the comparative, and the orthography of ό,τι

   η βιομηχανοποίηση και η οικοδομική δραστηριότητα άλλαξαν το τοπίο ταχύτερα από ό,τι άλλαξαν οι αντιλήψεις. Από ό,τι introduces the second term of a comparison when a clause follows, and ό,τι is written with a comma to distinguish it from ότι, the conjunction that. That comma is not decoration; it is the spelling. Ταχύτερα is the comparative adverb of ταχύς, more quickly. The English is: industrialisation and building activity changed the landscape more quickly than attitudes changed. Keeping the repeated verb άλλαξαν visible in the English preserves the rhetorical balance of the Greek.

Result: Environmental protection in Cyprus is directly linked to water. The island has limited reserves, and long periods of drought have made necessary solutions that thirty years ago would have seemed excessive, such as the desalination plants. At the same time, industrialisation and building activity changed the landscape more quickly than attitudes changed.

You have researched Ιστορία της Κύπρου 1974–1983 and covered all three aspects. The unseen Greek text is an account of how the events of 1974 reshaped daily life in Cyprus. The statement is: «Τα γεγονότα του 1974 άλλαξαν την Κύπρο περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο γεγονός του εικοστού αιώνα.» Plan and open a 270–320-word answer in Greek.

1. 01Notice what the statement is and is not asking

   It asks about magnitude of change, not about responsibility, and that is a gift: it is answerable entirely from documented consequence. Do not import a blame argument the statement did not invite. A defensible position is that the statement is true of the social and demographic consequences and defensible about the political ones, but that 1960 has a claim as the foundational change. Opening in Greek: Η δήλωση είναι ισχυρή, αλλά χρειάζεται μια διάκριση: το 1974 άλλαξε τη ζωή των ανθρώπων περισσότερο από κάθε άλλο έτος, ενώ το 1960 άλλαξε το ίδιο το καθεστώς του νησιού.

2. 02Establish the dated spine in one compact movement

   Two or three sentences of dated fact buy the right to argue for the rest of the answer. Στις 15 Ιουλίου 1974 έγινε πραξικόπημα εναντίον του Προέδρου Μακαρίου. Στις 20 Ιουλίου τουρκικά στρατεύματα αποβιβάστηκαν στη βόρεια ακτή, και το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ζήτησε με το ψήφισμα 353 τον τερματισμό της ξένης στρατιωτικής επέμβασης. Έκτοτε το νησί είναι διαιρεμένο από μια γραμμή που περιπολεί ο ΟΗΕ. Note αποβιβάστηκαν, the simple past mediopassive, and το ψήφισμα 353, which names the instrument rather than characterising the act.

3. 03Write the consequences aspect without a single invented number

   Aspect two of the research subject is the effects on Cypriot society, and it is the heart of this answer. Write mechanisms: displacement in both directions and the resettlement that followed; property left behind and the legal questions it created; the reorganisation of the economy after the loss of much of its productive base, which is why services and tourism grew as they did; families with members unaccounted for, and the bicommunal Committee on Missing Persons that still works on the island; and a generation on both sides that grew up on one side of a line. Each of those is describable, checkable and free of arithmetic. If a magnitude is unavoidable, write χιλιάδες ανθρώπων or ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού, and attribute anything sharper.

4. 04Handle the vocabulary problem explicitly, once

   One sentence, early, buys you the whole essay: Οι όροι που χρησιμοποιούνται για τα γεγονότα του 1974 διαφέρουν ανάλογα με την κοινότητα και τη χώρα· εδώ χρησιμοποιώ τους ελληνοκυπριακούς όρους, σημειώνοντας ότι η τουρκοκυπριακή και η τουρκική πλευρά χρησιμοποιούν άλλους. Χρησιμοποιούνται is a mediopassive present, ανάλογα με is depending on, and σημειώνοντας is the gerund in -οντας that the grammar list names. After that sentence you may write normally, because the reader knows you know.

5. 05Use the third aspect as evidence rather than as a list

   Σημαντικές προσωπικότητες της περιόδου is an aspect, so the figures must appear — Makarios, who was removed in July 1974, returned in December and died in 1977; Nikos Sampson, installed by the coup; Glafkos Klerides as acting president; Spyros Kyprianou as Makarios's successor; Rauf Denktaş as the Turkish Cypriot leader through the whole period and the other signatory of the high-level agreements of 1977 and 1979. Do not narrate them one after another. Use them to carry an argument: the 1977 and 1979 agreements show that within three years of the events the two leaderships had agreed the shape of a settlement, which is evidence about consequence and not about blame.

6. 06Close on the statement, and check the three grids

   The closing sentence must answer the statement in its own terms. Συνεπώς, αν μετρήσουμε την αλλαγή με βάση την καθημερινή ζωή, τη δημογραφία και την οικονομία, η δήλωση ευσταθεί· αν τη μετρήσουμε με βάση τη συγκρότηση του κράτους, το 1960 παραμένει το κρίσιμο έτος. Then check: AO4 out of 20 wants perceptive ideas supported by research with focus maintained — have you stayed on the research subject throughout? AO2 out of 10 wants relevant use of the unseen text — have you cited it at least twice and pushed past it? AO3 out of 10 wants range and accuracy — is there a passive, a pluperfect, a subjunctive and a gerund in the 300 words you wrote?

Result: Opening: Η δήλωση είναι ισχυρή, αλλά χρειάζεται μια διάκριση: το 1974 άλλαξε τη ζωή των ανθρώπων περισσότερο από κάθε άλλο έτος, ενώ το 1960 άλλαξε το ίδιο το καθεστώς του νησιού. Vocabulary sentence: Οι όροι που χρησιμοποιούνται για τα γεγονότα του 1974 διαφέρουν ανάλογα με την κοινότητα και τη χώρα· εδώ χρησιμοποιώ τους ελληνοκυπριακούς όρους, σημειώνοντας ότι η τουρκοκυπριακή και η τουρκική πλευρά χρησιμοποιούν άλλους. Closing: Συνεπώς, αν μετρήσουμε την αλλαγή με βάση την καθημερινή ζωή, τη δημογραφία και την οικονομία, η δήλωση ευσταθεί· αν τη μετρήσουμε με βάση τη συγκρότηση του κράτους, το 1960 παραμένει το κρίσιμο έτος.