Δεύτερο Θέμα I: Σύγχρονος πνευματικός πολιτισμός και μέσα επικοινωνίας

Read as you would in Paper 1 Section B, then answer in Greek. Η κατανάλωση ειδήσεων στην Ελλάδα άλλαξε ριζικά μέσα σε μια δεκαετία. Οι έντυπες εφημερίδες έχασαν αναγνώστες, ενώ οι ιστοσελίδες και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έγιναν για πολλούς η πρώτη πηγή πληροφόρησης. Το ζήτημα, όμως, δεν είναι μόνο πού διαβάζει κανείς τις ειδήσεις, αλλά και ποιος τις παράγει και ποιος τις πληρώνει.

1. 01Read the accent on πού, because it changes the sentence

   δεν είναι μόνο πού διαβάζει κανείς τις ειδήσεις. Πού with an accent is the interrogative where, including in an indirect question like this one; που without an accent is the relative that or which. The same pair exists for πώς and πως, how and that. Here the accent tells you the clause is an embedded question — the issue is not where one reads the news — and a reader who takes it as a relative gets nonsense. This is not pedantry: in Greek the accent is the grammar, and the specification's grammar list opens with the conventions governing the position of the stress for exactly this reason.

2. 02Identify the concessive structure carried by ενώ

   Οι έντυπες εφημερίδες έχασαν αναγνώστες, ενώ οι ιστοσελίδες … έγιναν για πολλούς η πρώτη πηγή πληροφόρησης. Ενώ here is contrastive, whereas, rather than temporal, while — Greek uses the one word for both and context decides. Έχασαν is the simple past of χάνω; έγιναν the simple past of the deponent γίνομαι, became. Note για πολλούς, for many people, which quietly limits the claim: the writer is not saying this is true of everyone, and a candidate who reports it as universal has overstated the source.

3. 03Find the thesis, which is in the last sentence and is a reframing

   Το ζήτημα, όμως, δεν είναι μόνο πού … αλλά και ποιος τις παράγει και ποιος τις πληρώνει. The δεν είναι μόνο Χ αλλά και Υ frame concedes the first point and adds a second the writer thinks more important. Τις in τις παράγει and τις πληρώνει is the weak accusative feminine plural pronoun standing for τις ειδήσεις, and Greek places it before the finite verb. The writer's real subject is the production and the funding of news, which is what any question of the form Ποιο είναι το κύριο ζήτημα για τον συγγραφέα; is asking about.

4. 04Write the answer in Greek, re-encoding rather than lifting

   For Ποιο θεωρεί ο συγγραφέας το σημαντικότερο ζήτημα και γιατί;, a strong answer is: Ο συγγραφέας θεωρεί ότι το κρίσιμο ερώτημα δεν αφορά τον δίαυλο αλλά την παραγωγή και τη χρηματοδότηση της είδησης, δηλαδή ποιος ερευνά και ποιος πληρώνει το κόστος αυτής της έρευνας. Notice τον δίαυλο, the channel, substituted for the writer's πού; δηλαδή, that is to say, as a cheap and effective range connective; and the noun η χρηματοδότηση replacing the writer's verb πληρώνει, which is the clearest possible signal that you have understood rather than copied.

Result: Model answer in Greek: Ο συγγραφέας θεωρεί ότι το κρίσιμο ερώτημα δεν αφορά τον δίαυλο αλλά την παραγωγή και τη χρηματοδότηση της είδησης, δηλαδή ποιος ερευνά και ποιος πληρώνει το κόστος αυτής της έρευνας.

Translate for the 20-mark points-based scheme. Ο ελληνικός κινηματογράφος γνώρισε δύο πολύ διαφορετικές περιόδους ακμής. Στη δεκαετία του 1960 τα στούντιο παρήγαγαν δεκάδες ταινίες τον χρόνο, κυρίως κωμωδίες και μελοδράματα, που τις έβλεπε όλη η χώρα. Πολύ αργότερα, μια νέα γενιά σκηνοθετών κέρδισε βραβεία σε διεθνή φεστιβάλ με ταινίες που ελάχιστοι Έλληνες είχαν δει στην αίθουσα.

1. 01Sentence 1 — an idiomatic verb and a feminine plural in -ους

   Ο ελληνικός κινηματογράφος γνώρισε δύο πολύ διαφορετικές περιόδους ακμής. Γνωρίζω literally means to know or to come to know, but with an abstract object it means to experience or to undergo: γνώρισε δύο περιόδους is experienced two periods, not knew. Περιόδους is the accusative plural of the feminine η περίοδος, and the adjective διαφορετικές agrees with it as feminine. Ακμής is a genitive of description, of flourishing or of peak — periods of flourishing. Two marks live in the two hard words here, γνώρισε and ακμής, and both are lost by a literal reading.

2. 02Sentence 2 — the past of παράγω, and the resumptive relative

   τα στούντιο παρήγαγαν δεκάδες ταινίες τον χρόνο … που τις έβλεπε όλη η χώρα. Παρήγαγαν is the simple past of παράγω, produced; the stem changes and must be known. Τον χρόνο is a bare accusative of time meaning per year or a year. The relative που is invariable in Greek, so when the relativised noun is an object the sentence normally adds a resumptive weak pronoun to show its case: που τις έβλεπε means which the whole country used to watch, with τις carrying the accusative that που cannot. English has no resumptive pronoun and must drop it. Έβλεπε is the imperfect, used to watch, which the plural subject δεκάδες ταινίες does not govern — the subject of έβλεπε is όλη η χώρα, singular.

3. 03Sentence 3 — the pluperfect, and ελάχιστοι

   με ταινίες που ελάχιστοι Έλληνες είχαν δει στην αίθουσα. Ελάχιστοι is the superlative of λίγος used as a quantifier, very few or hardly any. Είχαν δει is the pluperfect of βλέπω, had seen, and the pluperfect is deliberate: the seeing, or not seeing, precedes the prizes. Στην αίθουσα is literally in the hall and means in a cinema, as against on television or online — a distinction the whole sentence depends on. Rendering it as at the cinema keeps the contrast; rendering it as in the room destroys it.

4. 04Check the two tense contrasts before you hand it in

   This passage is built on tense: a simple past for the two periods, an imperfect for the habitual watching of the sixties, and a pluperfect for the not-having-seen of the later generation. Read your English once looking only at verbs and ask whether each of the three is still visible. A version that flattens έβλεπε and είχαν δει into a single past tense reads fluently and loses two sections of language, which under a points-based scheme is a straightforward two marks.

Result: Greek cinema experienced two very different periods of flourishing. In the 1960s the studios produced dozens of films a year, mainly comedies and melodramas, which the whole country used to watch. Much later, a new generation of directors won prizes at international festivals with films that very few Greeks had seen at the cinema.

Transcript of a Section A item. Η ελληνική τηλεόραση έχει μια ιδιαιτερότητα: το κοινό της παραμένει μεγάλο, αλλά γερνάει. Οι νεότεροι δεν έφυγαν από την οθόνη· άλλαξαν οθόνη. Παρακολουθούν τα ίδια πρόσωπα και τις ίδιες εκπομπές, μόνο που τα βλέπουν αποσπασματικά, στο κινητό τους, ώρες αφότου μεταδόθηκαν.

1. 01Hear the two-part structure announced by the colon

   έχει μια ιδιαιτερότητα: το κοινό της παραμένει μεγάλο, αλλά γερνάει. The speaker announces a peculiarity and then states it in two clauses joined by αλλά. Παραμένει, remains, is a copular verb taking a predicate adjective, so μεγάλο is neuter to agree with το κοινό. Γερνάει, from γερνώ, is ages or is getting older — a contracted second-conjugation verb whose -άει ending is worth recognising in speech. The peculiarity is therefore a large but ageing audience, and a multiple-choice distractor will certainly offer a shrinking audience, which the speaker explicitly denies.

2. 02Catch the epigram, which is the whole point of the item

   Οι νεότεροι δεν έφυγαν από την οθόνη· άλλαξαν οθόνη. They did not leave the screen; they changed screen. The wordplay depends on οθόνη appearing twice with and then without an article, and it collapses if you hear only the second half. This is the sentence any summary question is built on, and it is the sentence that tells you the speaker is not making a decline argument. Note the ano teleia again marking the pivot — in speech it is a pause, and learning to hear it is a real listening skill.

3. 03Track the three qualifications in the last sentence

   μόνο που τα βλέπουν αποσπασματικά, στο κινητό τους, ώρες αφότου μεταδόθηκαν. Μόνο που is except that, a concessive that reverses direction after a concession. Three qualifications follow, and each could be a question: in fragments, αποσπασματικά; on a phone, στο κινητό τους; and hours after transmission, ώρες αφότου μεταδόθηκαν. Μεταδόθηκαν is the simple past passive of μεταδίδω, were broadcast, and αφότου, after, is a subordinator of time worth adding to your own stock alongside μόλις, as soon as.

4. 04Use the replay control on the third sentence only

   Because you control the recording, the efficient method is to replay only where information is dense. In this item the first two sentences carry one idea each and the third carries three. On a second pass, listen to the third sentence alone, twice, writing the three adverbial qualifications as three separate notes. Candidates who replay everything equally run out of time; the marks are in the dense clause.

Result: The speaker's point is that the Greek television audience remains large but is ageing; that younger viewers have not abandoned screens but changed screens; and that they watch the same people and the same programmes in fragments, on their phones, hours after transmission.

Translate into Greek. Technology has not only changed how Greeks entertain themselves; it has changed what counts as culture. A film that nobody watched in a cinema can now be discussed by thousands of people online, and a song recorded in a bedroom can reach an audience that no record company would have given it.

1. 01Render how they entertain themselves with a relative, not a question word

   Η τεχνολογία δεν άλλαξε μόνο τον τρόπο με τον οποίο διασκεδάζουν οι Έλληνες. English how here means the manner in which, so Greek uses τον τρόπο με τον οποίο, the formal relative, rather than πώς. The alternative τον τρόπο που is also correct and lower in register; choosing ο οποίος deliberately is a range decision the AO3 grid can see. Διασκεδάζω is intransitive in Greek and needs no reflexive, so διασκεδάζουν οι Έλληνες is complete.

2. 02Nominalise the second clause with το τι

   άλλαξε και το τι θεωρείται πολιτισμός. What counts as culture is an embedded question functioning as a noun, and Greek nominalises it with the neuter article before the question word: το τι, the what. Θεωρείται is the mediopassive present of θεωρώ, is considered, and the complement πολιτισμός stays nominative because θεωρούμαι is copular. The whole construction — article plus question word plus mediopassive — is exactly the kind of thing the grid means by complex language, and it costs four words.

3. 03Build the relative clauses with resumptive pronouns where the case demands

   Μια ταινία που δεν την είδε κανείς στην αίθουσα. The relativised noun is the object of είδε, so Greek supplies την, the weak accusative feminine, which που cannot carry. Κανείς is nobody and requires the δεν; Greek negative concord is obligatory, so δεν … κανείς is one negative in meaning and two in form. In the second half, ένα τραγούδι που ηχογραφήθηκε σε ένα υπνοδωμάτιο uses the simple past passive ηχογραφήθηκε with no resumptive pronoun, because there the relativised noun is the subject.

4. 04Finish with the conditional perfect, which the grammar list names

   σε κοινό που καμιά δισκογραφική εταιρεία δεν θα του είχε δώσει. Would have given is θα plus the pluperfect, θα είχε δώσει — the conditional perfect, listed in Appendix 2 among the indicative tenses a candidate must control and named again by the AO3 guidance as a conceptually challenging tense. The indirect object is the weak genitive του, standing for το κοινό, and it precedes the whole verbal group including θα: δεν θα του είχε δώσει. Getting that clitic in front of θα rather than after it is the detail that separates a written-out Greek sentence from a translated English one.

Result: Η τεχνολογία δεν άλλαξε μόνο τον τρόπο με τον οποίο διασκεδάζουν οι Έλληνες· άλλαξε και το τι θεωρείται πολιτισμός. Μια ταινία που δεν την είδε κανείς στην αίθουσα μπορεί σήμερα να συζητιέται από χιλιάδες ανθρώπους στο διαδίκτυο, και ένα τραγούδι που ηχογραφήθηκε σε ένα υπνοδωμάτιο μπορεί να φτάσει σε κοινό που καμιά δισκογραφική εταιρεία δεν θα του είχε δώσει.

The recording argues that technology democratised Greek cultural life by removing gatekeepers. The written text argues that it fragmented the audience and weakened the finances of Greek-language production. Write a 5(c) answer of about 200 words in Greek, evaluating both and saying which you find more convincing.

1. 01Movement one: name the disagreement in one sentence

   Οι δύο πηγές συμφωνούν ότι η τεχνολογία άλλαξε ριζικά τον πολιτισμό, αλλά διαφωνούν ως προς το αν η αλλαγή αυτή ωφέλησε ή έβλαψε την ελληνική παραγωγή. This does three things at once: it names both sources, it identifies the common ground, and it states the axis of disagreement. Διαφωνούν ως προς το αν, disagree as to whether, is a compact structure worth memorising whole. Starting here rather than with a summary saves forty words.

2. 02Movement two: take the stronger claim from the recording and say why it convinces

   Ο ομιλητής υποστηρίζει πειστικά ότι η κατάργηση των μεσαζόντων επέτρεψε σε νέους δημιουργούς να φτάσουν σε κοινό χωρίς την έγκριση μιας εταιρείας. Το επιχείρημα στηρίζεται σε κάτι μετρήσιμο, το κόστος διανομής, και όχι σε γενικές εκτιμήσεις. Notice the evaluative move: the reason the argument convinces is that it rests on something measurable. That is a criterion, and offering a criterion rather than an adjective is what the grid means by justified.

3. 03Movement three: concede the text's strongest point before answering it

   Το κείμενο, από την άλλη, επισημαίνει σωστά ότι η διασπορά του κοινού μειώνει τα έσοδα από τα οποία χρηματοδοτούνται οι ελληνόφωνες παραγωγές. Δεν με πείθει, ωστόσο, το συμπέρασμα ότι το πρόβλημα οφείλεται στην τεχνολογία· οφείλεται μάλλον στο ποιος εισπράττει τη διαφήμιση. Επισημαίνει σωστά, rightly points out, is the concession; χρηματοδοτούνται is a mediopassive present; οφείλεται σε, is due to, is the standard Greek for attributing a cause; and μάλλον, rather, hedges the counter-claim exactly as much as the evidence allows.

4. 04Movement four: conclude narrower than either source

   Συνολικά, τείνω να συμφωνήσω περισσότερο με τον ομιλητή, αλλά με μια επιφύλαξη: η τεχνολογία διεύρυνε την πρόσβαση χωρίς να λύσει το ζήτημα της αμοιβής. Τείνω να συμφωνήσω is I tend to agree, softer than συμφωνώ and more accurate to what you can actually defend; με μια επιφύλαξη, with one reservation, buys the reservation. Χωρίς να λύσει is χωρίς να plus the subjunctive, without solving. The conclusion is narrower than both sources and is therefore more defensible than either, which is the mark of the top band.

5. 05Count the words and audit the language before you stop

   Four movements of about fifty words each lands in the 180–230 band. Then run the AO3 audit: a mediopassive (χρηματοδοτούνται), a subjunctive after a subordinator (χωρίς να λύσει), a nominalised clause (το αν η αλλαγή ωφέλησε), and connectives that vary (αλλά, από την άλλη, ωστόσο, μάλλον, συνολικά). If any of the four is missing, one sentence can usually supply it without adding an idea.

Result: Οι δύο πηγές συμφωνούν ότι η τεχνολογία άλλαξε ριζικά τον πολιτισμό, αλλά διαφωνούν ως προς το αν η αλλαγή αυτή ωφέλησε ή έβλαψε την ελληνική παραγωγή. Ο ομιλητής υποστηρίζει πειστικά ότι η κατάργηση των μεσαζόντων επέτρεψε σε νέους δημιουργούς να φτάσουν σε κοινό χωρίς την έγκριση μιας εταιρείας· το επιχείρημα στηρίζεται σε κάτι μετρήσιμο, το κόστος διανομής. Το κείμενο, από την άλλη, επισημαίνει σωστά ότι η διασπορά του κοινού μειώνει τα έσοδα από τα οποία χρηματοδοτούνται οι ελληνόφωνες παραγωγές. Δεν με πείθει, ωστόσο, το συμπέρασμα ότι το πρόβλημα οφείλεται στην τεχνολογία· οφείλεται μάλλον στο ποιος εισπράττει τη διαφήμιση. Συνολικά, τείνω να συμφωνήσω περισσότερο με τον ομιλητή, αλλά με μια επιφύλαξη: η τεχνολογία διεύρυνε την πρόσβαση χωρίς να λύσει το ζήτημα της αμοιβής.