Samenvattingen · SpaansNL · HAVO

Spaanstalige wereld en landenkunde

De Spaanstalige wereld strekt zich uit over meerdere continenten: van Spanje (España) in Europa, via bijna heel Midden- en Zuid-Amerika (Hispanoamérica), tot Equatoriaal-Guinea in Afrika. Deze samenvatting brengt het Spaans als wereldtaal, de regio's, talen en instituties van Spanje, de Spaanstalige landen van Amerika met hun taalvariatie, en de instellingen die de taal bewaken en verspreiden (de RAE met de ASALE en het Instituto Cervantes) bij elkaar. Belangrijk om eerlijk te zijn over de plaats in het examen: deze landen- en cultuurkennis hoort bij het bredere taal- en cultuuronderwijs (het schoolexamen) en ondersteunt je begrip van examenteksten, terwijl het centraal examen Spaans uitsluitend je leesvaardigheid toetst.

4 Onderdelen~21 min leestijd4 VaardighedenNiveau Basis 1 · Standaard 3

T·0999 / 12

Examenprofiel

Het Spaans als wereldtaal en zijn spreiding over de continenten kennen.De staatsvorm, regio's en officiële talen van Spanje (España) herkennen en benoemen.De Spaanstalige landen van Amerika (Hispanoamérica) per regio ordenen en de belangrijkste taalvariatie herkennen.De rol van de RAE (met de ASALE) en het Instituto Cervantes voor de Spaanse taal begrijpen.

Operatoren:beschrijfplaatsleg uitvergelijk

basisniveau

Voor het schoolexamen en je algemene taalvaardigheid: ken de hoofdlijnen van de Spaanstalige wereld — op welke continenten Spaans wordt gesproken, dat España en Hispanoamérica samen die wereld vormen, en welke talen en instituties bij het Spaans horen. Op het centraal examen helpt deze achtergrondkennis je vooral om de context van leesteksten sneller te plaatsen.

verhoogd niveau

Wie Spaans of een internationaal gerichte opleiding kiest in het vervolgonderwijs, heeft baat bij een steviger cultureel kader: de bestuurlijke en talige opbouw van Spanje, de regionale variatie binnen het Spaans van Amerika, en de rol van de RAE/ASALE en het Instituto Cervantes bij het bewaken en verspreiden van de taal.

Diepte

Tekst

Inhoud · 4 onderdelen

Spaanstalige wereld en landenkunde

Het Spaans als wereldtaal (el español en el mundo)#

Basisexamenblad-nl

Het Spaans wereldwijd

Afb. 1Spaans is op meerdere continenten een officiële taal; de tabel toont per regio een voorbeeldland en wat die regio kenmerkt.

Het Spaans (in het Spaans español of castellano) is allang niet meer alleen de taal van Spanje, maar een echte wereldtaal. Met bijna 500 miljoen moedertaalsprekers is het na het Mandarijn-Chinees de taal met de meeste moedertaalsprekers ter wereld, en als je de mensen meetelt die het als tweede taal spreken, loopt het aantal sprekers op tot ruim een half miljard. Spaans is de officiële taal in ongeveer twintig landen, verspreid over meerdere continenten: Europa, Noord- en Midden-Amerika, Zuid-Amerika en zelfs Afrika. We onderscheiden daarbij twee grote blokken: España (Spanje, het moederland in Europa) en Hispanoamérica (de Spaanstalige landen van Amerika). De tabel onderaan deze sectie zet vier regio's met een voorbeeldland en een typerend kenmerk overzichtelijk naast elkaar.

Geografisch ligt het zwaartepunt van het Spaans niet in Europa, maar in Amerika. In Europa is Spaans vooral de taal van Spanje. In Noord- en Midden-Amerika is México verreweg het belangrijkste Spaanstalige land — het telt meer Spaanssprekenden dan welk ander land ook, Spanje inbegrepen — gevolgd door een keten van landen als Guatemala, Costa Rica en Panama. In het Caraïbisch gebied wordt Spaans gesproken op onder meer Cuba, in de Dominicaanse Republiek en in Puerto Rico. En in Zuid-Amerika is Spaans de taal van bijna het hele continent, met grote landen als Colombia, Argentinië, Peru en Chili; alleen in Brazilië spreekt men Portugees. Buiten Amerika is er ten slotte nog één Afrikaans land waar Spaans officieel is: Equatoriaal-Guinea (Guinea Ecuatorial).

Dat het Spaans zo wijdverbreid is, heeft alles te maken met de geschiedenis. Vanaf 1492, het jaar waarin Columbus voor de Spaanse kroon de oversteek naar Amerika maakte, breidde Spanje zijn invloed over grote delen van het continent uit, en in de eeuwen daarna verspreidde het castellano zich als bestuurs- en onderwijstaal over bijna heel Midden- en Zuid-Amerika. Daarom spreekt vandaag een groot deel van een heel werelddeel Spaans. Ook het Afrikaanse Equatoriaal-Guinea was lange tijd een Spaanse kolonie en werd pas in 1968 onafhankelijk; daar bleef het Spaans de officiële taal. De Spaanstalige wereld is dus voor een belangrijk deel het gevolg van de koloniale expansie van Spanje. Tegelijk is het Spaans springlevend: door de jonge, groeiende bevolking van Latijns-Amerika neemt het aantal sprekers nog steeds toe.

Twee namen voor dezelfde taal kunnen je in het begin in verwarring brengen: español en castellano. ‘Español' (Spaans) is de gangbare naam in het buitenland en in een groot deel van Latijns-Amerika. ‘Castellano' (Castiliaans) verwijst naar de oorsprong van de taal in het Spaanse koninkrijk Castilië en wordt in Spanje vaak gebruikt om het Spaans te onderscheiden van de andere officiële talen daar. Het zijn dus geen verschillende talen, maar twee namen voor één en dezelfde taal. Wees ten slotte eerlijk over de plaats van deze stof in het examen: landen- en cultuurkennis hoort bij het bredere taal- en cultuuronderwijs en bij het schoolexamen, terwijl het centraal examen Spaans uitsluitend je leesvaardigheid toetst. Toch is deze kennis geen overbodige luxe — een tekst over México, Argentinië of Equatoriaal-Guinea lees je sneller en met meer begrip als je weet waar die plekken liggen en hoe ze met het Spaans verbonden zijn.

Uitgewerkt voorbeeld

De Spaanstalige wereld beschrijven en op de kaart plaatsen

Beschrijf in eigen woorden waarom het Spaans een wereldtaal is, noem voor drie verschillende continenten een Spaanstalig land, en leg uit waarom bijna heel Midden- en Zuid-Amerika Spaans spreekt.

Stap 1 — Geef een definitie
Het Spaans is een wereldtaal met bijna 500 miljoen moedertaalsprekers en is de officiële taal in ongeveer twintig landen op meerdere continenten. We onderscheiden España (Spanje in Europa) en Hispanoamérica (de Spaanstalige landen van Amerika).
Stap 2 — Kies drie continenten met een voorbeeldland
Loop de tabel langs en kies per continent één land. Europa: España. Noord-/Midden-Amerika: México (het land met de meeste sprekers). Afrika: Equatoriaal-Guinea (Guinea Ecuatorial). Een land uit Zuid-Amerika, zoals Colombia of Argentinië, kan als vierde voorbeeld dienen.
Stap 3 — Verklaar de spreiding in Amerika
Vanaf 1492 breidde Spanje zijn invloed over Amerika uit, en in de eeuwen daarna werd het castellano er bestuurs- en onderwijstaal. Daardoor spreekt vandaag bijna heel Midden- en Zuid-Amerika Spaans; alleen Brazilië is Portugeestalig.

Resultaat: Het Spaans is een wereldtaal met bijna 500 miljoen moedertaalsprekers, officieel in ongeveer twintig landen op meerdere continenten. Voorbeelden zijn España (Europa), México (Noord-/Midden-Amerika) en Equatoriaal-Guinea (Afrika), met daarnaast bijna heel Zuid-Amerika. Dat grote Spaanstalige gebied in Amerika is het gevolg van de koloniale expansie van Spanje vanaf 1492.

Veelgemaakte fouten

Denken dat Spaans vooral in Spanje wordt gesproken. Verreweg de meeste Spaanstaligen wonen in Latijns-Amerika; alleen México al telt veel meer Spaanssprekenden dan Spanje.
España en de Spaanstalige wereld door elkaar halen. España is één land in Europa; de Spaanstalige wereld omvat daarnaast bijna heel Midden- en Zuid-Amerika én Equatoriaal-Guinea in Afrika.

Actieve herhaling

Beschrijf in eigen woorden waarom het Spaans een wereldtaal is, noem voor drie verschillende continenten een Spaanstalig land, en leg uit waarom bijna heel Midden- en Zuid-Amerika Spaans spreekt.

Actief ophalen

Haal de kernpunten op — onthul ze daarna.

Bronnen: Examenprogramma Spaans (HAVO) (CvTE / Examenblad)

España: regio's, talen en instituties#

Standaardexamenblad-nl

De officiële talen van Spanje

Afb. 2Naast het castellano, dat in heel Spanje officieel is, zijn catalán, gallego en euskera officieel in hun eigen regio; euskera is bovendien een taalisolaat.

Spanje (España) is geen republiek zoals Frankrijk, maar een koninkrijk: staatkundig is het een parlementaire monarchie (una monarquía parlamentaria). Dat betekent dat er een koning aan het hoofd van de staat staat — sinds 2014 is dat koning Felipe VI — maar dat hij niet zelf regeert. Het land wordt bestuurd door een gekozen regering onder leiding van de minister-president, die in het Spaans ‘presidente del Gobierno' heet. Dat lijkt sterk op de situatie in Nederland, dat eveneens een parlementaire monarchie met een koning als staatshoofd is. De hoofdstad van Spanje is Madrid, dat tevens de grootste stad van het land is. De tabel onderaan deze sectie zet de officiële talen van Spanje met hun regio overzichtelijk op een rij.

Spanje is bovendien sterk gedecentraliseerd: het is opgedeeld in zeventien autonome regio's, de zogenoemde comunidades autónomas, plus twee autonome steden in Noord-Afrika (Ceuta en Melilla). Elke comunidad autónoma heeft een eigen regionaal bestuur en parlement met aanzienlijke bevoegdheden, bijvoorbeeld op het gebied van onderwijs, gezondheidszorg en cultuur. Bekende voorbeelden zijn Cataluña (Catalonië, met als hoofdstad Barcelona), Andalucía in het zuiden, Galicia in het noordwesten en het País Vasco (Baskenland) in het noorden. Door deze indeling kent Spanje een sterke regionale identiteit: veel mensen voelen zich niet alleen Spanjaard, maar ook nadrukkelijk Catalaan, Galiciër of Bask. Die regionale verscheidenheid is een rode draad door de Spaanse samenleving en politiek.

Bij die regionale identiteit hoort ook de taal, want Spanje is een meertalig land. Het castellano (Castiliaans, oftewel ‘gewoon' Spaans) is in heel Spanje de officiële taal. Daarnaast zijn er drie talen die officieel zijn in hún eigen regio, naast het castellano: het catalán (Catalaans) in Cataluña, het gallego (Galicisch) in Galicia en het euskera (Baskisch) in het País Vasco. Catalaans en Galicisch zijn, net als het Spaans zelf, Romaanse talen die uit het Latijn zijn voortgekomen, dus voor wie Spaans kent zijn ze deels herkenbaar. Het euskera neemt een bijzondere plaats in: het is een taalisolaat, een taal die met geen enkele andere taal ter wereld verwant is en die al vóór de Romeinen in het gebied werd gesproken.

Voor jou als examenkandidaat is het vooral belangrijk om dit beeld van Spanje als een meertalig koninkrijk met sterke regio's paraat te hebben. Een leestekst kan immers spelen in Barcelona of in het Baskenland, of verwijzen naar de Catalaanse identiteit en taal; herken je die context, dan plaats je de tekst sneller. Verwar het castellano niet met een aparte taal: ‘español' en ‘castellano' zijn twee namen voor dezelfde taal, en in Spanje gebruikt men ‘castellano' juist om die te onderscheiden van het catalán, het gallego en het euskera. Wees ook hier eerlijk over de plaats in het examen: deze landenkennis hoort bij het schoolexamen en bij je algemene vorming. Op het centraal examen Spaans, dat alleen je leesvaardigheid toetst, dient ze als achtergrond die het lezen makkelijker maakt.

Uitgewerkt voorbeeld

Spanje als meertalig koninkrijk beschrijven

Leg uit hoe Spanje bestuurlijk en talig is opgebouwd: noem de staatsvorm, de hoofdstad, wat comunidades autónomas zijn, en welke vier officiële talen Spanje kent en waar.

Stap 1 — Staatsvorm en hoofdstad
Spanje is een parlementaire monarchie: een koning (Felipe VI) is staatshoofd, maar de gekozen regering onder leiding van de presidente del Gobierno bestuurt. De hoofdstad is Madrid.
Stap 2 — Bestuurlijke indeling
Spanje is opgedeeld in zeventien comunidades autónomas (autonome regio's) met een eigen bestuur, plus twee autonome steden. Voorbeelden zijn Cataluña, Andalucía, Galicia en het País Vasco.
Stap 3 — De officiële talen
Loop de tabel langs. Het castellano is overal officieel; daarnaast is het catalán officieel in Cataluña, het gallego in Galicia en het euskera in het País Vasco. Het euskera is bijzonder, want het is een taalisolaat.

Resultaat: Spanje is een parlementaire monarchie met koning Felipe VI als staatshoofd en Madrid als hoofdstad, bestuurlijk opgedeeld in zeventien comunidades autónomas. Het is meertalig: het castellano is in heel Spanje officieel, terwijl het catalán (Cataluña), het gallego (Galicia) en het euskera (País Vasco) officieel zijn in hun eigen regio — euskera is daarbij een taalisolaat.

Veelgemaakte fouten

Denken dat in heel Spanje alleen Spaans (castellano) wordt gesproken. In Cataluña, Galicia en het País Vasco is daarnaast een tweede taal officieel — respectievelijk catalán, gallego en euskera.
Denken dat de Spaanse koning het land bestuurt. Spanje is een parlementaire monarchie: de koning is staatshoofd, maar de gekozen regering onder leiding van de minister-president (presidente del Gobierno) bestuurt.

Actieve herhaling

Leg uit hoe Spanje bestuurlijk en talig is opgebouwd: noem de staatsvorm, de hoofdstad, wat comunidades autónomas zijn, en welke vier officiële talen Spanje kent en waar.

Actief ophalen

Haal de kernpunten op — onthul ze daarna.

Bronnen: Examenprogramma Spaans (HAVO) (CvTE / Examenblad)

Hispanoamérica: regio's en variatie#

Standaardexamenblad-nl

Hispanoamérica per regio

Afb. 3De Spaanstalige landen van Amerika, geordend in vier grote regio's met telkens enkele voorbeeldlanden.

Onder Hispanoamérica verstaan we de Spaanstalige landen van Amerika: achttien onafhankelijke landen, plus het bij de Verenigde Staten horende Puerto Rico. Samen vormen ze het grootste deel van Latijns-Amerika, maar let op: Hispanoamérica en Latinoamérica zijn niet hetzelfde. Latijns-Amerika omvat ook het Portugeestalige Brazilië en enkele Franstalige gebieden, terwijl Hispanoamérica alleen de Spaanstalige landen omvat. Om al die landen te overzien, ordenen we ze meestal in vier grote regio's: México en Centroamérica (Midden-Amerika), El Caribe (het Caraïbisch gebied), de Región andina (de Andeslanden) en de Cono Sur (de ‘zuidelijke kegel'). De tabel onderaan deze sectie zet per regio een paar voorbeeldlanden op een rij.

Loop je die vier regio's langs, dan krijg je meteen overzicht. México en Centroamérica omvatten het volkrijke México — het land met de meeste Spaanssprekenden ter wereld — en kleinere landen als Guatemala, Costa Rica en Panama. Tot El Caribe horen de Spaanstalige eilanden Cuba, de Dominicaanse Republiek en Puerto Rico. De Región andina volgt de Andesketen langs de westkant van Zuid-Amerika, met landen als Colombia, Peru, Ecuador en Bolivia. De Cono Sur, ten slotte, is het zuidelijke uiteinde van het continent, met Argentinië, Chili en Uruguay. Zo breng je met vier namen structuur aan in bijna twintig landen.

Over al die landen heen is het Spaans één taal: een spreker uit Madrid en een spreker uit Buenos Aires verstaan elkaar moeiteloos. Toch zijn er duidelijke regionale verschillen, vooral in de aanspreekvormen en de uitspraak. Een eerste verschil betreft het woord voor ‘jullie': in heel Latijns-Amerika gebruikt men daarvoor ‘ustedes', terwijl het in Spanje gebruikelijke, informele ‘vosotros' daar vrijwel niet voorkomt. Een tweede verschijnsel is het ‘voseo': in onder meer Argentinië, Uruguay en delen van Midden-Amerika gebruikt men in plaats van het vertrouwelijke ‘tú' de vorm ‘vos', met eigen werkwoordsvormen — waar een Spanjaard ‘tú tienes' zegt, zegt een Argentijn ‘vos tenés'. Een derde, hoorbaar verschil is het ‘seseo': in vrijwel heel Latijns-Amerika worden de ‘c' (vóór e of i) en de ‘z' uitgesproken als een gewone ‘s', terwijl men in het midden en noorden van Spanje hier juist een aparte th-klank gebruikt (zoals in het Engelse ‘think').

Naast uitspraak en aanspreekvormen verschilt ook de woordenschat soms per regio, en dat is juist voor het lezen van belang. Voor ‘auto' zegt men in Spanje ‘coche', maar in veel Latijns-Amerikaanse landen ‘carro' of ‘auto'; een computer is in Spanje een ‘ordenador' en in Latijns-Amerika een ‘computadora'. Zulke verschillen maken de ene variant niet beter of slechter dan de andere: het Spaans van Spanje en dat van Latijns-Amerika zijn allebei volwaardig en correct. Voor het centraal examen hoef je deze varianten niet actief te beheersen, maar het helpt enorm als je ze herkent: dan begrijp je een tekst uit Mexico of Argentinië even goed als een tekst uit Spanje. Wees ook hier eerlijk: deze kennis hoort bij het bredere taalonderwijs en ondersteunt je leesbegrip, terwijl het centraal examen Spaans uitsluitend je leesvaardigheid toetst.

Uitgewerkt voorbeeld

Hispanoamérica ordenen en de taalvariatie herkennen

Orden de Spaanstalige landen van Amerika in vier regio's met telkens een voorbeeld, en leg uit wat ‘voseo', ‘seseo' en het gebruik van ‘ustedes' in plaats van ‘vosotros' inhouden.

Stap 1 — Definieer Hispanoamérica
Hispanoamérica is het geheel van de Spaanstalige landen van Amerika (achttien onafhankelijke landen, plus Puerto Rico). Verwar het niet met Latinoamérica, dat ook het Portugeestalige Brazilië omvat.
Stap 2 — Orden per regio met een voorbeeld
Loop de tabel langs en kies per regio één land. México & Centroamérica: México. El Caribe: Cuba. Región andina: Peru. Cono Sur: Argentinië.
Stap 3 — Beschrijf de variatie
‘Ustedes' wordt in heel Latijns-Amerika gebruikt voor ‘jullie' (‘vosotros' alleen in Spanje). Bij het ‘voseo' vervangt ‘vos' het vertrouwelijke ‘tú' (Argentinië: ‘vos tenés' in plaats van ‘tú tienes'). Bij het ‘seseo' klinken de ‘c' (vóór e/i) en de ‘z' als een gewone ‘s'.

Resultaat: Hispanoamérica omvat de achttien Spaanstalige landen van Amerika plus Puerto Rico, te ordenen in México & Centroamérica (bv. México), El Caribe (bv. Cuba), de Región andina (bv. Peru) en de Cono Sur (bv. Argentinië). De taal varieert per regio: ‘ustedes' in plaats van ‘vosotros', het ‘voseo' (‘vos' i.p.v. ‘tú') en het ‘seseo' (‘c'/‘z' klinken als ‘s').

Veelgemaakte fouten

Denken dat één variant van het Spaans ‘juist' is en de andere ‘fout'. Het Spaans van Spanje en dat van Latijns-Amerika zijn allebei correct; ze verschillen vooral in uitspraak, aanspreekvormen en woordenschat, maar het is één taal.
Brazilië bij de Spaanstalige landen rekenen. In Brazilië spreekt men Portugees; het hoort wel bij Latijns-Amerika (Latinoamérica), maar niet bij Hispanoamérica.

Actieve herhaling

Orden de Spaanstalige landen van Amerika in vier regio's met telkens een voorbeeld, en leg uit wat ‘voseo', ‘seseo' en het gebruik van ‘ustedes' in plaats van ‘vosotros' inhouden.

Actief ophalen

Haal de kernpunten op — onthul ze daarna.

Bronnen: Examenprogramma Spaans (HAVO) (CvTE / Examenblad)

Het Spaans verzorgd: RAE en Instituto Cervantes#

Standaardexamenblad-nl

Het Spaans verzorgd

Afb. 4De RAE bewaakt samen met de academies van de ASALE de norm van het Spaans; het Instituto Cervantes verspreidt de taal en neemt het DELE-examen af.

Een taal die in zoveel landen wordt gesproken, heeft instellingen nodig die haar verzorgen en bij elkaar houden. De belangrijkste daarvan is de Real Academia Española (RAE), de Spaanse taalacademie, die in 1713 in Madrid werd opgericht. De RAE bewaakt de norm van het Spaans: ze beschrijft wat als correct Spaans geldt en legt dat vast in gezaghebbende naslagwerken — het woordenboek (het Diccionario de la lengua española), de grammatica (la gramática) en de spellingregels (la ortografía). Haar klassieke devies luidt ‘Limpia, fija y da esplendor' (‘reinigt, legt vast en geeft luister'), wat goed samenvat wat de academie wil doen: de taal verzorgen en stabiel houden. De tabel onderaan deze sectie zet de instituties met hun rol op een rij.

De RAE doet dat werk niet in haar eentje, want het Spaans is geen bezit van Spanje alleen. Ze werkt samen met de taalacademies van alle andere Spaanstalige landen, verenigd in de Asociación de Academias de la Lengua Española (ASALE). In totaal gaat het om drieëntwintig academies, van Mexico en Argentinië tot de Verenigde Staten en de Filipijnen. Samen stellen ze één gezamenlijke norm vast, de zogenoemde norma panhispánica (pan-Hispaanse norm), zodat het Spaans ondanks alle regionale variatie over de hele wereld één herkenbare taal blijft. Niet Spanje alleen, maar alle Spaanstalige landen samen bepalen dus wat correct Spaans is.

Naast het bewaken van de taal is er ook een instelling die het Spaans actief in de wereld verspreidt: het Instituto Cervantes. Het werd in 1991 door de Spaanse staat opgericht en is genoemd naar Miguel de Cervantes, de schrijver van Don Quijote, het beroemdste boek uit de Spaanse literatuur. Het Instituto Cervantes heeft vestigingen in tal van landen, waar het Spaanse taallessen en culturele activiteiten organiseert. Het neemt ook het officiële taalexamen af: het DELE (Diploma de Español como Lengua Extranjera), een internationaal erkend diploma waarmee je je beheersing van het Spaans kunt aantonen op de niveaus van het Europees Referentiekader. Je kunt het Instituto Cervantes vergelijken met het Goethe-Institut voor het Duits of de Alliance Française voor het Frans.

Voor het examen is vooral het verschil tussen deze twee soorten instellingen belangrijk: de RAE (samen met de ASALE) bewáákt de taal, terwijl het Instituto Cervantes de taal en cultuur verspréídt. Deze namen kunnen opduiken in een leestekst over de Spaanse taal zelf — bijvoorbeeld over een nieuw woord dat de RAE in het woordenboek opneemt, of over een cursus van het Instituto Cervantes. Herken je de instelling, dan plaats je zo'n tekst meteen in de juiste context. Wees ook hier eerlijk over de plaats in het examen: deze kennis hoort bij het bredere taal- en cultuuronderwijs en ondersteunt je leesbegrip, terwijl het centraal examen Spaans uitsluitend je leesvaardigheid toetst. Het is dus geen examenstof op zichzelf, maar achtergrond die je helpt teksten beter te begrijpen.

Uitgewerkt voorbeeld

De rol van de RAE en het Instituto Cervantes uitleggen

Leg uit welke rol de Real Academia Española (met de ASALE) en het Instituto Cervantes spelen voor het Spaans, en geef het verschil tussen beide instellingen aan.

Stap 1 — De RAE en de norm
De Real Academia Española (RAE, 1713, Madrid) bewaakt de norm van het Spaans en legt die vast in het woordenboek, de grammatica en de spellingregels. Haar devies: ‘Limpia, fija y da esplendor'.
Stap 2 — Samen met de ASALE
De RAE doet dit samen met de drieëntwintig academies in de ASALE, de academies van alle Spaanstalige landen. Samen bewaken ze één pan-Hispaanse norm, zodat het Spaans over alle landen heen één taal blijft.
Stap 3 — Het Instituto Cervantes
Het Instituto Cervantes (1991, genoemd naar Cervantes, de schrijver van Don Quijote) verspreidt het Spaans en de Spaanse cultuur wereldwijd en neemt het DELE-examen af, dat de beheersing op de ERK-niveaus certificeert.
Stap 4 — Het verschil benoemen
Het verschil: de RAE (met de ASALE) bewáákt de taal zelf, terwijl het Instituto Cervantes de taal en cultuur naar buiten toe verspréídt. Deze kennis ondersteunt het leesbegrip, maar het centraal examen toetst alleen leesvaardigheid.

Resultaat: De RAE (1713) bewaakt, samen met de drieëntwintig academies van de ASALE, de norm van het Spaans en legt die vast in woordenboek, grammatica en spelling — zo blijft het een pan-Hispaanse norm voor alle landen. Het Instituto Cervantes (1991) verspreidt daarentegen de taal en cultuur wereldwijd en neemt het DELE-examen af. Het verschil is dus: de RAE bewaakt de taal, het Instituto Cervantes verspreidt haar.

Veelgemaakte fouten

Denken dat alleen Spanje de norm van het Spaans bepaalt. De RAE werkt samen met de tweeëntwintig andere academies in de ASALE aan één gezamenlijke, pan-Hispaanse norm voor alle Spaanstalige landen.
De RAE en het Instituto Cervantes verwarren. De RAE bewaakt de táál (woordenboek, grammatica, spelling); het Instituto Cervantes verspreidt de taal en cultuur in het buitenland en neemt het DELE-examen af.

Actieve herhaling

Leg uit welke rol de Real Academia Española (met de ASALE) en het Instituto Cervantes spelen voor het Spaans, en geef het verschil tussen beide instellingen aan.

Actief ophalen

Haal de kernpunten op — onthul ze daarna.

Bronnen: Examenprogramma Spaans (HAVO) (CvTE / Examenblad)

Referenties en bronnen

Bronnen

CvTE / Examenblad

Examenprogramma Spaans (HAVO)

Spaanstalige wereld en landenkunde

4 Onderdelen~21 min leestijd4 VaardighedenNiveau Basis 1 · Standaard 3

Spaanstalige wereld en landenkunde

Kernpunten

De Spaanstalige wereld beschrijven en op de kaart plaatsen

Kernpunten

Spanje als meertalig koninkrijk beschrijven

Kernpunten

Hispanoamérica ordenen en de taalvariatie herkennen

Kernpunten

De rol van de RAE en het Instituto Cervantes uitleggen

Bronnen

Spaanstalige wereld en landenkunde

Kernpunten

De Spaanstalige wereld beschrijven en op de kaart plaatsen

Kernpunten

Spanje als meertalig koninkrijk beschrijven

Kernpunten

Hispanoamérica ordenen en de taalvariatie herkennen

Kernpunten

De rol van de RAE en het Instituto Cervantes uitleggen

Bronnen