Leesvaardigheid (centraal examen)

Bij een Engelse tekst over stadslandbouw staat de Nederlandse open vraag: „Welke twee voordelen van moestuinen op daken noemt de schrijver in alinea 3?” In de tekst staat: ‘Rooftop gardens cool the building below and provide fresh food to people who live far from any shop.’ Hoe pak je dit aan?

1. 01Stap 1 — Lees de vraag eerst

   De vraag is Nederlands en vraagt om twee voordelen in alinea 3. Je weet nu precies waar je moet zoeken (alinea 3) en wat je zoekt (twee voordelen).

2. 02Stap 2 — Zoek gericht in de juiste alinea

   Je leest niet de hele tekst opnieuw, maar scant alinea 3. De sleutelzin is ‘cool the building below and provide fresh food’ — daar staan de twee voordelen.

3. 03Stap 3 — Antwoord in het Nederlands en volledig

   Je vertaalt de twee voordelen kort: (1) de daktuinen koelen het gebouw eronder af, en (2) ze leveren vers voedsel aan mensen die ver van een winkel wonen. Beide moeten erin staan, anders mis je een punt.

Resultaat: Twee voordelen: (1) de daktuinen koelen het gebouw eronder af, en (2) ze leveren vers voedsel aan mensen die ver van een winkel wonen. Het antwoord is in het Nederlands, volledig en put rechtstreeks uit alinea 3.

In een tekst staat: ‘Despite the gloomy forecast, sales soared.’ De vraag is of de verkoop is gestegen of gedaald. Je kent het woord ‘soared’ niet. Hoe beredeneer je het antwoord?

1. 01Stap 1 — Zoek het signaalwoord

   ‘Despite’ betekent ‘ondanks’ en kondigt een tegenstelling aan: wat na de komma komt, gaat in tegen ‘the gloomy forecast’ (de sombere voorspelling).

2. 02Stap 2 — Bepaal de lading

   ‘Gloomy’ is negatief. Door de tegenstelling met ‘despite’ moet wat volgt juist positief zijn — er gebeurt iets goeds met ‘sales’ (de verkoop).

3. 03Stap 3 — Leid de betekenis af

   Een positieve beweging van verkoopcijfers is ‘stijgen’. ‘Soared’ moet dus ‘sterk gestegen’ betekenen, ook al kende je het woord niet.

Resultaat: De verkoop is gestegen: het signaalwoord ‘despite’ dwingt een tegenstelling met het negatieve ‘gloomy’ af, dus ‘soared’ betekent ‘sterk gestegen’. Begrip op zinsniveau vult het ontbrekende woord in.

Je krijgt een tekst van vijf alinea's met de vraag: „Waarom noemt de schrijver in alinea 4 het voorbeeld van Tokyo?” Beschrijf hoe je strategisch te werk gaat.

1. 01Stap 1 — Oriënteer

   Lees eerst titel, inleiding en de eerste zin van elke alinea. Je weet nu globaal waar de tekst over gaat en dat alinea 4 ergens een voorbeeld bevat.

2. 02Stap 2 — Lees de vraag scherp

   De vraag wijst naar alinea 4 en vraagt naar het dóél van het Tokyo-voorbeeld — niet naar wat er over Tokyo wordt gezegd, maar waaróm het wordt genoemd.

3. 03Stap 3 — Lees gericht en let op het verband

   Ga naar alinea 4 en zoek het signaalwoord vóór het voorbeeld (bijvoorbeeld ‘for instance’ of ‘to illustrate’). Het voorbeeld onderbouwt de bewering die ervóór staat; die bewering is het doel.

4. 04Stap 4 — Formuleer en controleer

   Antwoord in het Nederlands: het Tokyo-voorbeeld dient om de bewering te illustreren dat … (de stelling uit de zin ervóór). Controleer of je het doel noemt, niet alleen de inhoud.

Resultaat: Je leest de vraag vóór de alinea, herkent dat naar het dóél van het voorbeeld wordt gevraagd, vindt het signaalwoord dat het voorbeeld inleidt en koppelt het voorbeeld aan de stelling die het illustreert. Zo lees je gericht en verlies je geen tijd.

De vraag luidt: „Citeer de eerste twee woorden van de zin waarin de schrijver zijn eigen mening geeft.” De bewuste zin in de tekst is: ‘In my view, the policy does more harm than good.’ Wat schrijf je op, en wat zijn de valkuilen?

1. 01Stap 1 — Vind de juiste zin

   Je zoekt de zin waarin de schrijver zíjn mening geeft. ‘In my view, …’ markeert duidelijk een eigen standpunt; dit is de bedoelde zin.

2. 02Stap 2 — Tel de gevraagde woorden

   Er worden twee woorden gevraagd. De eerste twee woorden van de zin zijn ‘In my’.

3. 03Stap 3 — Schrijf letterlijk over

   Je schrijft exact ‘In my’ over — niet ‘In my view’ (drie woorden), niet ‘my view’ en zonder de woorden te veranderen. Hoofdletter en spelling overnemen zoals in de tekst.

Resultaat: Het juiste citaat is ‘In my’. De valkuilen zijn: te veel woorden citeren (‘In my view’), de verkeerde woorden kiezen, of het citaat veranderen. Letterlijkheid en het juiste aantal woorden bepalen het punt.