Język łaciński i kultura antyczna

01 · Omówienie

Przedmiot egzaminu maturalnego (Formuła 2023): język łaciński i kultura antyczna. Przedmiot dodatkowy — poziom rozszerzony. Zakres wymagań według podstawy programowej i wymagań egzaminacyjnych CKE.

Przewodnik po przedmiocie: Egzamin maturalny
Zmapowane zagadnienia: 60

02 · Pełna mapa zagadnień

Pełna mapa zagadnień

Poniżej przedstawiono pełną hierarchię wszystkich zagadnień zapisanych dla tego przedmiotu w programie. Opisy odzwierciedlają zmapowany zakres bez dopisywania dodatkowych zasad egzaminu.

01
Fleksja rzeczowników (deklinacje I–V, formy nieregularne) i przymiotników (deklinacje I–III, stopniowanie)
Fleksja rzeczowników (deklinacje I–V, formy nieregularne) i przymiotników (deklinacje I–III, stopniowanie)
02
Zaimki (is, quis, qui, hic, ille, osobowe i dzierżawcze), liczebniki i przysłówki
Zaimki (is, quis, qui, hic, ille, osobowe i dzierżawcze), liczebniki i przysłówki
03
Koniugacja czasowników I–IV w stronie czynnej i biernej (indicativus, coniunctivus, imperativus; czasy praesens–futurum I)
Koniugacja czasowników I–IV w stronie czynnej i biernej (indicativus, coniunctivus, imperativus; czasy praesens–futurum I)
04
Bezokoliczniki (infinitivus) i imiesłowy (participium praesentis/perfecti/futuri, gerundivum)
Bezokoliczniki (infinitivus) i imiesłowy (participium praesentis/perfecti/futuri, gerundivum)
05
Czasowniki nieregularne (esse i composita, volo, nolo, eo, fero, verba deponentia)
Czasowniki nieregularne (esse i composita, volo, nolo, eo, fero, verba deponentia)
06
Funkcje składniowe i semantyczne przypadków (nominativus duplex, genetivus partitivus, dativus possessivus/auctoris, accusativus duplex, ablativus temporis/comparationis)
Funkcje składniowe i semantyczne przypadków (nominativus duplex, genetivus partitivus, dativus possessivus/auctoris, accusativus duplex, ablativus temporis/comparationis)
07
Konstrukcje składniowe charakterystyczne dla łaciny (ACI, NCI, coniugatio periphrastica passiva, ablativus absolutus, bezprzyimkowe nazwy miast)
Konstrukcje składniowe charakterystyczne dla łaciny (ACI, NCI, coniugatio periphrastica passiva, ablativus absolutus, bezprzyimkowe nazwy miast)
08
Typy zdań podrzędnych (okolicznikowe czasu, przyczyny, warunku, celu i skutku; zdania dopełnieniowe)
Typy zdań podrzędnych (okolicznikowe czasu, przyczyny, warunku, celu i skutku; zdania dopełnieniowe)
09
Rozpoznawanie form morfologicznych i struktury składniowej tłumaczonego tekstu
Rozpoznawanie form morfologicznych i struktury składniowej tłumaczonego tekstu
10
Identyfikacja form podstawowych słów oraz słownictwo typowe dla autorów z kanonu
Identyfikacja form podstawowych słów oraz słownictwo typowe dla autorów z kanonu
11
Transformacje gramatyczne w zakresie morfologii i składni
Transformacje gramatyczne w zakresie morfologii i składni
12
Korzystanie ze słownika łacińsko-polskiego i wybór znaczenia odpowiedniego dla kontekstu
Korzystanie ze słownika łacińsko-polskiego i wybór znaczenia odpowiedniego dla kontekstu
13
Przekład prozatorskiego tekstu łacińskiego z kanonu z zachowaniem polskiej normy językowej
Przekład prozatorskiego tekstu łacińskiego z kanonu z zachowaniem polskiej normy językowej
14
Poprawne stosowanie terminologii gramatycznej w opisie systemu językowego łaciny
Poprawne stosowanie terminologii gramatycznej w opisie systemu językowego łaciny
15
Mity o powstaniu świata
Mity o powstaniu świata
16
Mity o bogach olimpijskich i pozostałych bóstwach panteonu greckiego
Mity o bogach olimpijskich i pozostałych bóstwach panteonu greckiego
17
Mity o głównych herosach (Prometeusz, Herakles, Tezeusz, Argonauci)
Mity o głównych herosach (Prometeusz, Herakles, Tezeusz, Argonauci)
18
Mity o wojnie trojańskiej i powrocie bohaterów spod Troi
Mity o wojnie trojańskiej i powrocie bohaterów spod Troi
19
Mity ajtiologiczne wyjaśniające powstanie zjawisk i rzeczy
Mity ajtiologiczne wyjaśniające powstanie zjawisk i rzeczy
20
Związki mitologii greckiej z rzymską
Związki mitologii greckiej z rzymską
21
Mity o wędrówce Eneasza i o powstaniu Rzymu
Mity o wędrówce Eneasza i o powstaniu Rzymu
22
Grecja: wielka kolonizacja oraz idea państw-miast (poleis: Ateny, Sparta)
Grecja: wielka kolonizacja oraz idea państw-miast (poleis: Ateny, Sparta)
23
Formy ustrojowe w Grecji: demokracja ateńska i ustrój spartański
Formy ustrojowe w Grecji: demokracja ateńska i ustrój spartański
24
Wojny perskie, wojna peloponeska, podboje Aleksandra Wielkiego
Wojny perskie, wojna peloponeska, podboje Aleksandra Wielkiego
25
Rzym: ekspansja terytorialna i prowincje; wojny punickie (Kartagina, Hannibal, Scypion, Katon Starszy)
Rzym: ekspansja terytorialna i prowincje; wojny punickie (Kartagina, Hannibal, Scypion, Katon Starszy)
26
Upadek republiki i dyktatura Cezara; kluczowe postacie późnej republiki (Pompejusz, Krassus, Antoniusz, Cyceron, Brutus)
Upadek republiki i dyktatura Cezara; kluczowe postacie późnej republiki (Pompejusz, Krassus, Antoniusz, Cyceron, Brutus)
27
Droga do władzy Oktawiana Augusta i Rzym pod władzą cesarzy (Tyberiusz, Neron, Trajan, Marek Aureliusz, Konstantyn Wielki)
Droga do władzy Oktawiana Augusta i Rzym pod władzą cesarzy (Tyberiusz, Neron, Trajan, Marek Aureliusz, Konstantyn Wielki)
28
Formy ustrojowe w Rzymie (republika, pryncypat) i upadek cesarstwa zachodniego
Formy ustrojowe w Rzymie (republika, pryncypat) i upadek cesarstwa zachodniego
29
Homer: Iliada i Odyseja
Homer: Iliada i Odyseja
30
Liryka grecka (Alkajos, Safona, Anakreont)
Liryka grecka (Alkajos, Safona, Anakreont)
31
Tragedia grecka (Ajschylos – Oresteja, Sofokles – Król Edyp, Eurypides – Medea)
Tragedia grecka (Ajschylos – Oresteja, Sofokles – Król Edyp, Eurypides – Medea)
32
Historiografia grecka (Herodot – Dzieje, Tukidydes – Wojna peloponeska)
Historiografia grecka (Herodot – Dzieje, Tukidydes – Wojna peloponeska)
33
Proza rzymska: Cyceron (mowy) oraz Cezar (Pamiętniki o wojnie galijskiej i domowej)
Proza rzymska: Cyceron (mowy) oraz Cezar (Pamiętniki o wojnie galijskiej i domowej)
34
Historiografia rzymska: Liwiusz (Dzieje Rzymu, ks. I) i Tacyt (Roczniki)
Historiografia rzymska: Liwiusz (Dzieje Rzymu, ks. I) i Tacyt (Roczniki)
35
Poezja rzymska: Wergiliusz (Eneida), Horacy (Pieśni), Owidiusz (Metamorfozy)
Poezja rzymska: Wergiliusz (Eneida), Horacy (Pieśni), Owidiusz (Metamorfozy)
36
Seneka: Listy moralne do Lucyliusza
Seneka: Listy moralne do Lucyliusza
37
Początki filozofii greckiej (Tales z Miletu, Demokryt, Heraklit, Pitagoras)
Początki filozofii greckiej (Tales z Miletu, Demokryt, Heraklit, Pitagoras)
38
Sokrates
Sokrates
39
Platon (Uczta, Obrona Sokratesa, Państwo)
Platon (Uczta, Obrona Sokratesa, Państwo)
40
Arystoteles
Arystoteles
41
Szkoły filozoficzne: stoicka i epikurejska w Grecji i Rzymie
Szkoły filozoficzne: stoicka i epikurejska w Grecji i Rzymie
42
Wybrane pisma filozoficzne Cycerona (O przyjaźni, O starości)
Wybrane pisma filozoficzne Cycerona (O przyjaźni, O starości)
43
Greckie malarstwo wazowe (style czarnofigurowy i czerwonofigurowy; tematy)
Greckie malarstwo wazowe (style czarnofigurowy i czerwonofigurowy; tematy)
44
Rzeźba grecka (Fidiasz, Poliklet, Myron, Praksyteles, Lizyp; Wenus z Milo, Grupa Laokoona)
Rzeźba grecka (Fidiasz, Poliklet, Myron, Praksyteles, Lizyp; Wenus z Milo, Grupa Laokoona)
45
Architektura grecka (porządki dorycki, joński, koryncki; teatr, świątynia, stoa; Akropol)
Architektura grecka (porządki dorycki, joński, koryncki; teatr, świątynia, stoa; Akropol)
46
Architektura rzymska (amfiteatr, cyrk, termy, łuk triumfalny, akwedukt, bazylika; Koloseum, Forum Romanum, Panteon, Pompeje)
Architektura rzymska (amfiteatr, cyrk, termy, łuk triumfalny, akwedukt, bazylika; Koloseum, Forum Romanum, Panteon, Pompeje)
47
Sport i widowiska (igrzyska w Olimpii, igrzyska gladiatorskie w Rzymie)
Sport i widowiska (igrzyska w Olimpii, igrzyska gladiatorskie w Rzymie)
48
Życie domowe i rodzinne w Grecji i Rzymie (dom, rodzina, dzieci, edukacja, imiona, ubiór)
Życie domowe i rodzinne w Grecji i Rzymie (dom, rodzina, dzieci, edukacja, imiona, ubiór)
49
Życie społeczne i gospodarcze (miasto i wieś, drogi, handel, religia, wyrocznie, niewolnicy, prawo rzymskie, kalendarz, armia)
Życie społeczne i gospodarcze (miasto i wieś, drogi, handel, religia, wyrocznie, niewolnicy, prawo rzymskie, kalendarz, armia)
50
Obecność tradycji greckiej i rzymskiej we współczesnym życiu publicznym i kulturalnym
Obecność tradycji greckiej i rzymskiej we współczesnym życiu publicznym i kulturalnym
51
Przetworzenia motywów greckich i rzymskich w kulturze późniejszej (literatura, sztuki plastyczne i wizualne)
Przetworzenia motywów greckich i rzymskich w kulturze późniejszej (literatura, sztuki plastyczne i wizualne)
52
Antyczne korzenie kultury polskiej, europejskiej i światowej
Antyczne korzenie kultury polskiej, europejskiej i światowej
53
Rola języka łacińskiego i kultury antycznej w kształtowaniu kultury polskiej i europejskiej
Rola języka łacińskiego i kultury antycznej w kształtowaniu kultury polskiej i europejskiej
54
Świadome uczestnictwo w kulturze jako odbiorca dziedzictwa antyku
Świadome uczestnictwo w kulturze jako odbiorca dziedzictwa antyku
55
Cezar: Commentarii de bello Gallico, Commentarii de bello civili
Cezar: Commentarii de bello Gallico, Commentarii de bello civili
56
Cyceron: De amicitia, De senectute, Disputationes Tusculanae, In Catilinam, In Verrem, Pro Archia poeta
Cyceron: De amicitia, De senectute, Disputationes Tusculanae, In Catilinam, In Verrem, Pro Archia poeta
57
Hyginus: Fabulae
Hyginus: Fabulae
58
Liwiusz: Ab urbe condita (księga I)
Liwiusz: Ab urbe condita (księga I)
59
Nepos: De viris illustribus (Alkibiades, Epaminondas, Hannibal, Temistokles)
Nepos: De viris illustribus (Alkibiades, Epaminondas, Hannibal, Temistokles)
60
Seneka: Epistulae morales ad Lucilium
Seneka: Epistulae morales ad Lucilium

03 · Zakres zastosowania

Zakres zastosowania

Te ścieżki i regiony są w programie wyraźnie powiązane z przedmiotem.

Poziomy i ścieżki

Poziom rozszerzony

Egzamin maturalny na poziomie rozszerzonym — co najmniej jeden przedmiot dodatkowy.

Regiony

Wszystkie zarejestrowane regiony

01PolskaEgzamin maturalny w Formule 2023 — opracowywany przez Centralną Komisję Egzaminacyjną (CKE) i przeprowadzany przez osiem okręgowych komisji egzaminacyjnych (OKE). Podstawa programowa: rozporządzenie MEN; wymagania egzaminacyjne i informatory: CKE.PL

04 · Oficjalne źródła

Oficjalne źródła

Poniższe źródła publiczne są bezpośrednio powiązane z tym przedmiotem lub jednym z jego zagadnień.

Ten wybór redakcyjny prowadzi do właściwych instytucji. Aktualne zasady, terminy i szczególne ustalenia zawsze potwierdzaj w szkole oraz u odpowiedzialnego organu.

2
Źródła publiczne