EuraStudy
PLPrzewodnik po przedmiocie
Przedmiot egzaminu maturalnego (Formuła 2023): język łaciński i kultura antyczna. Przedmiot dodatkowy — poziom rozszerzony. Zakres wymagań według podstawy programowej i wymagań egzaminacyjnych CKE.
Omówienie
Przedmiot egzaminu maturalnego (Formuła 2023): język łaciński i kultura antyczna. Przedmiot dodatkowy — poziom rozszerzony. Zakres wymagań według podstawy programowej i wymagań egzaminacyjnych CKE.
Pełna mapa zagadnień
Poniżej przedstawiono pełną hierarchię wszystkich zagadnień zapisanych dla tego przedmiotu w programie. Opisy odzwierciedlają zmapowany zakres bez dopisywania dodatkowych zasad egzaminu.
Fleksja rzeczowników (deklinacje I–V, formy nieregularne) i przymiotników (deklinacje I–III, stopniowanie)
Zaimki (is, quis, qui, hic, ille, osobowe i dzierżawcze), liczebniki i przysłówki
Koniugacja czasowników I–IV w stronie czynnej i biernej (indicativus, coniunctivus, imperativus; czasy praesens–futurum I)
Bezokoliczniki (infinitivus) i imiesłowy (participium praesentis/perfecti/futuri, gerundivum)
Czasowniki nieregularne (esse i composita, volo, nolo, eo, fero, verba deponentia)
Funkcje składniowe i semantyczne przypadków (nominativus duplex, genetivus partitivus, dativus possessivus/auctoris, accusativus duplex, ablativus temporis/comparationis)
Konstrukcje składniowe charakterystyczne dla łaciny (ACI, NCI, coniugatio periphrastica passiva, ablativus absolutus, bezprzyimkowe nazwy miast)
Typy zdań podrzędnych (okolicznikowe czasu, przyczyny, warunku, celu i skutku; zdania dopełnieniowe)
Rozpoznawanie form morfologicznych i struktury składniowej tłumaczonego tekstu
Identyfikacja form podstawowych słów oraz słownictwo typowe dla autorów z kanonu
Transformacje gramatyczne w zakresie morfologii i składni
Korzystanie ze słownika łacińsko-polskiego i wybór znaczenia odpowiedniego dla kontekstu
Przekład prozatorskiego tekstu łacińskiego z kanonu z zachowaniem polskiej normy językowej
Poprawne stosowanie terminologii gramatycznej w opisie systemu językowego łaciny
Mity o powstaniu świata
Mity o bogach olimpijskich i pozostałych bóstwach panteonu greckiego
Mity o głównych herosach (Prometeusz, Herakles, Tezeusz, Argonauci)
Mity o wojnie trojańskiej i powrocie bohaterów spod Troi
Mity ajtiologiczne wyjaśniające powstanie zjawisk i rzeczy
Związki mitologii greckiej z rzymską
Mity o wędrówce Eneasza i o powstaniu Rzymu
Grecja: wielka kolonizacja oraz idea państw-miast (poleis: Ateny, Sparta)
Formy ustrojowe w Grecji: demokracja ateńska i ustrój spartański
Wojny perskie, wojna peloponeska, podboje Aleksandra Wielkiego
Rzym: ekspansja terytorialna i prowincje; wojny punickie (Kartagina, Hannibal, Scypion, Katon Starszy)
Upadek republiki i dyktatura Cezara; kluczowe postacie późnej republiki (Pompejusz, Krassus, Antoniusz, Cyceron, Brutus)
Droga do władzy Oktawiana Augusta i Rzym pod władzą cesarzy (Tyberiusz, Neron, Trajan, Marek Aureliusz, Konstantyn Wielki)
Formy ustrojowe w Rzymie (republika, pryncypat) i upadek cesarstwa zachodniego
Homer: Iliada i Odyseja
Liryka grecka (Alkajos, Safona, Anakreont)
Tragedia grecka (Ajschylos – Oresteja, Sofokles – Król Edyp, Eurypides – Medea)
Historiografia grecka (Herodot – Dzieje, Tukidydes – Wojna peloponeska)
Proza rzymska: Cyceron (mowy) oraz Cezar (Pamiętniki o wojnie galijskiej i domowej)
Historiografia rzymska: Liwiusz (Dzieje Rzymu, ks. I) i Tacyt (Roczniki)
Poezja rzymska: Wergiliusz (Eneida), Horacy (Pieśni), Owidiusz (Metamorfozy)
Seneka: Listy moralne do Lucyliusza
Początki filozofii greckiej (Tales z Miletu, Demokryt, Heraklit, Pitagoras)
Sokrates
Platon (Uczta, Obrona Sokratesa, Państwo)
Arystoteles
Szkoły filozoficzne: stoicka i epikurejska w Grecji i Rzymie
Wybrane pisma filozoficzne Cycerona (O przyjaźni, O starości)
Greckie malarstwo wazowe (style czarnofigurowy i czerwonofigurowy; tematy)
Rzeźba grecka (Fidiasz, Poliklet, Myron, Praksyteles, Lizyp; Wenus z Milo, Grupa Laokoona)
Architektura grecka (porządki dorycki, joński, koryncki; teatr, świątynia, stoa; Akropol)
Architektura rzymska (amfiteatr, cyrk, termy, łuk triumfalny, akwedukt, bazylika; Koloseum, Forum Romanum, Panteon, Pompeje)
Sport i widowiska (igrzyska w Olimpii, igrzyska gladiatorskie w Rzymie)
Życie domowe i rodzinne w Grecji i Rzymie (dom, rodzina, dzieci, edukacja, imiona, ubiór)
Życie społeczne i gospodarcze (miasto i wieś, drogi, handel, religia, wyrocznie, niewolnicy, prawo rzymskie, kalendarz, armia)
Obecność tradycji greckiej i rzymskiej we współczesnym życiu publicznym i kulturalnym
Przetworzenia motywów greckich i rzymskich w kulturze późniejszej (literatura, sztuki plastyczne i wizualne)
Antyczne korzenie kultury polskiej, europejskiej i światowej
Rola języka łacińskiego i kultury antycznej w kształtowaniu kultury polskiej i europejskiej
Świadome uczestnictwo w kulturze jako odbiorca dziedzictwa antyku
Cezar: Commentarii de bello Gallico, Commentarii de bello civili
Cyceron: De amicitia, De senectute, Disputationes Tusculanae, In Catilinam, In Verrem, Pro Archia poeta
Hyginus: Fabulae
Liwiusz: Ab urbe condita (księga I)
Nepos: De viris illustribus (Alkibiades, Epaminondas, Hannibal, Temistokles)
Seneka: Epistulae morales ad Lucilium
Zakres zastosowania
Te ścieżki i regiony są w programie wyraźnie powiązane z przedmiotem.
Poziom rozszerzony
Egzamin maturalny na poziomie rozszerzonym — co najmniej jeden przedmiot dodatkowy.
Oficjalne źródła
Poniższe źródła publiczne są bezpośrednio powiązane z tym przedmiotem lub jednym z jego zagadnień.
Ten wybór redakcyjny prowadzi do właściwych instytucji. Aktualne zasady, terminy i szczególne ustalenia zawsze potwierdzaj w szkole oraz u odpowiedzialnego organu.
2
Źródła publiczne
PL · EuraStudy Guides
Otwórz przewodnik po programie, aby zobaczyć wszystkie przedmioty i zagadnienia, albo przejdź do EuraStudy i rozpocznij przygotowania.