Landeskunde en cultuur van het Duitse taalgebied

In een examentekst staat: „In Wien sagt man Jänner statt Januar.” Wat vertelt deze zin je over de plaats en de taal, en hoe helpt dat je begrip?

1. 01Stap 1 — Herken de plaats

   „Wien” is Wenen, de hoofdstad van Oostenrijk. De zin speelt zich dus af in het Oostenrijkse taalgebied.

2. 02Stap 2 — Herken het taalkenmerk

   De zin zegt dat men in Wenen „Jänner” zegt in plaats van „Januar”. Dat is een voorbeeld van de Oostenrijkse standaardvariant van het Duits.

3. 03Stap 3 — Gebruik het voor je begrip

   Je begrijpt nu dat „Jänner” gewoon „januari” betekent (een Oostenrijks woord), en dat de tekst over taalverschillen binnen het Duitse taalgebied gaat — geen onbekend woord, maar een variant.

Resultaat: De zin speelt in Wenen (Oostenrijk) en illustreert de Oostenrijkse variant: „Jänner” betekent „januari”. Met die Landeskunde herken je het woord als een nationale variant in plaats van het voor een fout of onbekend woord aan te zien.

In een tekst staat: „Seit dem Mauerfall hat sich Berlin stark verändert.” Wat betekent „Mauerfall”, wanneer was dat, en wat zegt de zin?

1. 01Stap 1 — Ontleed het woord

   „Mauerfall” is een samenstelling: „Mauer” (muur) + „Fall” (val). Het betekent „de val van de Muur”, oftewel de Berlijnse Muur.

2. 02Stap 2 — Dateer de gebeurtenis

   De val van de Berlijnse Muur was in 1989. Het was het begin van het einde van de Duitse deling.

3. 03Stap 3 — Begrijp de zin

   „Seit dem Mauerfall …” betekent „sinds de val van de Muur …”: de zin zegt dat Berlijn sinds 1989 sterk is veranderd — een verwijzing naar de naoorlogse deling en de hereniging.

Resultaat: „Mauerfall” is de val van de Berlijnse Muur (1989). De zin zegt dat Berlijn sinds dat keerpunt sterk is veranderd. Met je kennis van de Duitse deling en hereniging plaats je de verwijzing meteen.

In een tekst staat: „Bildung ist in Deutschland Sache der Bundesländer.” Wat betekent dit, en welke Landeskunde heb je nodig om het te begrijpen?

1. 01Stap 1 — Vertaal de kernwoorden

   „Bildung” betekent „onderwijs”, „Sache” betekent hier „een zaak/aangelegenheid van”, en „Bundesländer” zijn de deelstaten.

2. 02Stap 2 — Roep de Landeskunde op

   Je weet dat Duitsland een federale staat is met zestien deelstaten die eigen bevoegdheden hebben, onder andere over onderwijs.

3. 03Stap 3 — Leg de zin uit

   De zin zegt dat het onderwijs in Duitsland een zaak van de deelstaten is: elke deelstaat regelt zijn eigen onderwijs. Zonder de kennis van de federale structuur zou de zin raadselachtig blijven.

Resultaat: De zin betekent dat het onderwijs in Duitsland door de afzonderlijke deelstaten wordt geregeld. Je hebt daarvoor de Landeskunde nodig dat Duitsland een federale staat met zelfstandige Bundesländer is — pas dan wordt de zin volledig begrijpelijk.

Een tekst beweert: „Der Weihnachtsmarkt zieht jedes Jahr Millionen Besucher an.” Je weet veel over kerstmarkten. Hoe gebruik je die kennis correct bij een vraag naar wat de tekst zegt?

1. 01Stap 1 — Gebruik kennis om te begrijpen

   Je Landeskunde vertelt je dat een „Weihnachtsmarkt” een kerstmarkt in de adventstijd is. Daardoor begrijp je meteen waar de zin over gaat.

2. 02Stap 2 — Baseer het antwoord op de tekst

   De vraag is wat de tekst zegt. De tekst stelt dat de kerstmarkt jaarlijks miljoenen bezoekers trekt. Dát is het antwoord — niet wat jij verder over kerstmarkten weet.

3. 03Stap 3 — Vermijd de valkuil

   Voeg geen eigen feiten toe (bijvoorbeeld over een specifieke stad) die niet in de tekst staan; gebruik je kennis alleen om de tekst te ontsluiten.

Resultaat: Je gebruikt je kennis van kerstmarkten om de zin te begrijpen, maar baseert je antwoord op wat de tekst beweert: de markt trekt jaarlijks miljoenen bezoekers. Landeskunde ontsluit de tekst; het antwoord komt uit de tekst zelf.