Literatuurgeschiedenis (English literary history)

Een fragment opent met de regels „Whan that Aprille with his shoures soote / The droghte of Marche hath perced to the roote”. Bepaal de periode, de taal, het werk en de auteur.

1. 01De taal typeren

   De spelling („Whan”, „Aprille”, „shoures soote”, „droghte”) is vreemd maar met moeite herkenbaar als Engels: dit is Middelengels, niet het onverstaanbare Oudengels.

2. 02Het werk herkennen

   Deze beroemde openingsregels over april en de lente horen bij de proloog van The Canterbury Tales.

3. 03Auteur en tijd plaatsen

   De auteur is Geoffrey Chaucer; het werk dateert uit de late veertiende eeuw, de Middelengelse periode.

Resultaat: Middelengels; The Canterbury Tales van Geoffrey Chaucer, eind veertiende eeuw — herkenbaar aan de Middelengelse spelling en de pelgrimsproloog.

Een prozawerk uit 1726 laat de hoofdpersoon naar fictieve landen reizen en hekelt zo de politiek van de tijd en de menselijke hoogmoed. Bepaal het werk, de auteur, de periode en het kenmerk.

1. 01Het kenmerk herkennen

   Fictieve reizen die de politiek en de menselijke ijdelheid bespotten, zijn een schoolvoorbeeld van satire — het centrale middel van de achttiende eeuw.

2. 02De periode plaatsen

   Het jaartal 1726 valt in de achttiende eeuw, de tijd van de Verlichting en het neoclassicisme.

3. 03Werk en auteur benoemen

   Het werk is Gulliver's Travels van Jonathan Swift, de bekendste satiricus van de periode.

Resultaat: Gulliver's Travels (Jonathan Swift, 1726), een achttiende-eeuwse verlichtingssatire — herkenbaar aan de satire als middel voor maatschappijkritiek.

Een gedicht bezingt de troostende, verheven kracht van een eenzaam berglandschap en de diepe gevoelens die het bij de spreker wekt. Aan welke periode of stroming schrijf je het toe, en waarom?

1. 01De kenmerken benoemen

   Natuur als bron van troost, het verheven bergdecor (het sublieme) en de nadruk op het eigen gevoel zijn drie kernkenmerken.

2. 02Uitsluiten wat niet past

   Er is geen realistische maatschappijkritiek of morele ernst rond industrie of klasse; dat sluit het Victoriaanse tijdperk uit.

3. 03De periode kiezen en dateren

   Natuur, het sublieme en gevoel wijzen op de Romantiek, globaal begin negentiende eeuw (circa 1800–1830).

Resultaat: De Romantiek (circa begin negentiende eeuw): de natuur, het sublieme en het gevoel zijn de kernkenmerken; de afwezigheid van realistische maatschappijkritiek sluit het Victoriaanse tijdperk uit.

Een romanfragment volgt zonder duidelijke interpunctie en zonder logische ordening de associatieve gedachtestroom van één personage over slechts enkele seconden. Bepaal de stroming, het gebruikte middel en de context.

1. 01Het middel benoemen

   De ongeordende, associatieve gedachtestroom zonder nette interpunctie is een stream of consciousness (bewustzijnsstroom).

2. 02De stroming bepalen

   Deze bewuste breuk met de geordende, realistische Victoriaanse verteltrant is kenmerkend voor het modernisme (circa 1910–1945).

3. 03De context koppelen

   De vorm weerspiegelt een gefragmenteerde, onzekere wereld na de Eerste Wereldoorlog — het verlies van gedeelde zekerheden (Afb. 3).

Resultaat: Modernisme; het middel is de stream of consciousness, die als breuk met de Victoriaanse traditie de gefragmenteerde wereld na WO I verbeeldt.