Cultuur, samenleving en actualiteit

Beschrijf in eigen woorden drie feesten uit Spanje en het Mexicaanse ‘el Día de los Muertos’. Leg bij elk uit wat het feest inhoudt en wanneer of waar het plaatsvindt.

1. 01Stap 1 — Kies de feesten en hun plaats

   Loop de tabel langs en kies er vier: ‘los Reyes Magos’ (heel Spanje), ‘la Semana Santa’ (onder meer Sevilla), ‘las Fallas’ (Valencia) en het Mexicaanse ‘el Día de los Muertos’. Noteer bij elk meteen het land of de streek.

2. 02Stap 2 — Bepaal wanneer ze plaatsvinden

   Zet er de tijd bij: ‘los Reyes Magos’ op 6 januari, ‘la Semana Santa’ in de week vóór Pasen, ‘las Fallas’ half maart (rond 19 maart) en ‘el Día de los Muertos’ op 1 en 2 november.

3. 03Stap 3 — Vat per feest kort samen wat het inhoudt

   ‘Los Reyes Magos’: de Drie Koningen brengen de cadeaus, met een optocht (‘la Cabalgata’) op 5 januari. ‘La Semana Santa’: plechtige processies met beelden en boetelingen. ‘Las Fallas’: satirische poppen die op de slotnacht worden verbrand. ‘El Día de los Muertos’: een kleurrijke herdenking van de doden met altaren en suikerschedels.

Resultaat: ‘Los Reyes Magos’ (Spanje, 6 januari) brengen de cadeaus, voorafgegaan door de optocht op 5 januari; ‘la Semana Santa’ (onder meer Sevilla, de week vóór Pasen) bestaat uit plechtige processies; ‘las Fallas’ (Valencia, half maart) zijn satirische poppen die op 19 maart worden verbrand; en ‘el Día de los Muertos’ (Mexico, 1 en 2 november) is een kleurrijke herdenking van de overledenen met altaren en suikerschedels.

Noem voor elk van de vier domeinen — muziek/dans, keuken, sport en beeldende kunst — minstens één voorbeeld en geef aan uit welk land het komt. Maak daarbij ten minste één verschil tussen Spanje en Latijns-Amerika zichtbaar.

1. 01Stap 1 — Loop de vier domeinen langs

   Kies per domein een voorbeeld uit de tabel: muziek/dans → flamenco; keuken → paella; sport → fútbol (La Liga); beeldende kunst → Gaudí en de Sagrada Família.

2. 02Stap 2 — Zet er het land of de streek bij

   Flamenco komt uit Andalucía in Spanje, paella uit Valencia in Spanje, La Liga is de Spaanse voetbalcompetitie, en Gaudí bouwde in Barcelona (Spanje).

3. 03Stap 3 — Maak het verschil met Latijns-Amerika zichtbaar

   Zet er een Latijns-Amerikaans voorbeeld tegenover: salsa en reggaetón als muziek, ‘los tacos’ uit México als eten, of de Mexicaanse schilderes Frida Kahlo. Zo toon je dat de Spaanstalige cultuur breder is dan Spanje alleen.

Resultaat: Muziek/dans: flamenco (Andalucía, Spanje) tegenover salsa en reggaetón (Latijns-Amerika). Keuken: paella en tortilla de patatas (Spanje) tegenover tacos (México). Sport: fútbol in La Liga (Spanje). Beeldende kunst: Gaudí, Picasso en Dalí (Spanje) tegenover Frida Kahlo (México). Zo is per domein een voorbeeld aan een land gekoppeld én is het verschil tussen Spanje en Latijns-Amerika zichtbaar.

Leg uit waarom je niet kunt zeggen dat er „één Spaanse taal en cultuur” bestaat. Noem een kenmerk van de meertaligheid binnen Spanje en twee verschillen tussen het Spaans van Spanje en dat van Latijns-Amerika.

1. 01Stap 1 — Behandel de meertaligheid van Spanje

   Leg uit dat Spanje naast het Castiliaans (‘el castellano’) regionale officiële talen kent: het Catalaans in Catalonië, het Galicisch in Galicië en het Baskisch in Baskenland. Die talen horen bij een sterke regionale identiteit.

2. 02Stap 2 — Noem twee verschillen tussen Spanje en Latijns-Amerika

   Kies twee duidelijke verschillen: in de woordenschat (‘el coche’ in Spanje tegenover ‘el carro’ in Latijns-Amerika) en in de grammatica (‘vosotros’ in Spanje tegenover ‘ustedes’ in Latijns-Amerika).

3. 03Stap 3 — Trek de conclusie

   Concludeer dat het Spaans een wereldtaal met meerdere centra is: dezelfde taal, maar met eigen regionale talen binnen Spanje en duidelijke variatie tussen de landen. „Eén Spaanse cultuur” bestaat dus niet.

Resultaat: Binnen Spanje wordt naast het Castiliaans ook Catalaans, Galicisch of Baskisch gesproken, elk verbonden met een eigen regionale identiteit. Tussen Spanje en Latijns-Amerika verschillen bovendien de woordenschat (‘coche’ tegenover ‘carro’) en de grammatica (‘vosotros’ tegenover ‘ustedes’). Het Spaans is daarom een wereldtaal met meerdere centra, en van „één Spaanse taal en cultuur” kun je niet spreken.

Leg uit wanneer je in het Spaans ‘tú’ gebruikt en wanneer ‘usted’, en noem twee andere Spaanse omgangsvormen (bijvoorbeeld bij het begroeten of het eten) die verschillen van wat je in Nederland gewend bent.

1. 01Stap 1 — Verklaar ‘tú’ tegenover ‘usted’

   ‘Tú’ (jij) gebruik je in vertrouwelijke situaties: tegen vrienden, familie, kinderen en leeftijdgenoten. ‘Usted’ (u) gebruik je beleefd en op afstand: tegen onbekenden, oudere mensen of in formele situaties. Bij twijfel kies je ‘usted’.

2. 02Stap 2 — Pas het toe op een voorbeeld

   Tegen een klasgenoot gebruik je dus de ‘tú’-vorm, maar tegen een onbekende winkelier of een oudere mevrouw gebruik je de beleefde vorm met ‘usted’.

3. 03Stap 3 — Noem twee andere gewoonten

   Ten eerste het begroeten: onder bekenden geef je ‘dos besos’ (twee kussen op de wang), in een formele setting een hand. Ten tweede de eettijden: in Spanje eet men ‘la comida’ (de warme lunch) rond 14 uur en ‘la cena’ (het avondeten) pas rond 21 uur, gevolgd door ‘la sobremesa’ (napraten aan tafel).

Resultaat: Je gebruikt ‘tú’ in vertrouwelijke situaties (vrienden, familie, leeftijdgenoten) en ‘usted’ in beleefde of formele situaties (onbekenden, ouderen); bij twijfel kies je ‘usted’. Twee andere omgangsvormen zijn het begroeten — ‘dos besos’ onder bekenden, een hand in formele situaties — en de late eettijden, met ‘la comida’ rond 14 uur, ‘la cena’ rond 21 uur en daarna ‘la sobremesa’.