Argumentatieschema's

Geef van de volgende passage het argumentatieschema: „De gemeente moet meer laadpalen plaatsen, want anders schaffen inwoners geen elektrische auto aan.” Benoem standpunt en argument met de juiste nummers en teken de structuur.

1. 01Stap 1 — Zoek het standpunt

   Vraag je af wat de schrijver wil dat je vindt. Dat is „de gemeente moet meer laadpalen plaatsen” — een voorschrijvend standpunt. Het krijgt nummer 1.

2. 02Stap 2 — Zoek het argument

   Het signaalwoord „want” leidt de reden in: „anders schaffen inwoners geen elektrische auto aan.” Dat is het enige argument; het krijgt nummer 1.1.

3. 03Stap 3 — Teken de pijl

   Omdat er maar één reden is, is dit enkelvoudige argumentatie. Zet 1 bovenaan en 1.1 eronder, en trek één pijl van 1.1 naar 1. Lees ter controle: „1, want 1.1” — dat klopt.

Resultaat: Resultaat: 1 (standpunt) „de gemeente moet meer laadpalen plaatsen” ← 1.1 (argument) „anders schaffen inwoners geen elektrische auto aan.” Eén standpunt, één argument, één pijl: dat is de kale vorm van enkelvoudige argumentatie.

Bepaal het argumentatieschema van: „De stad zou het centrum autovrij moeten maken. Ten eerste wordt de lucht er schoner van. Ten tweede ontstaat er meer ruimte voor terrassen en winkels. Ten derde wordt het veiliger voor fietsers en voetgangers.” Nummer de argumenten en bewijs met de wegstreeptoets dat het meervoudig is.

1. 01Stap 1 — Bepaal het standpunt

   De bewering die verdedigd wordt, is „de stad zou het centrum autovrij moeten maken.” Dat is standpunt 1.

2. 02Stap 2 — Tel en nummer de argumenten

   De signaalwoorden „ten eerste / ten tweede / ten derde” leiden drie losse redenen in: schonere lucht (1.1), meer ruimte voor terrassen en winkels (1.2) en meer veiligheid voor fietsers en voetgangers (1.3).

3. 03Stap 3 — Pas de wegstreeptoets toe

   Schrap 1.2: het standpunt wordt nog steeds gedragen door 1.1 en 1.3. Schrap in plaats daarvan 1.1: ook dan blijft het standpunt overeind. Elk argument steunt het standpunt dus zelfstandig — dit is meervoudige argumentatie, met drie aparte pijlen naar standpunt 1.

Resultaat: Resultaat: 1 ← 1.1, 1 ← 1.2 en 1 ← 1.3, drie onafhankelijke pijlen. Omdat het standpunt na het wegstrepen van elk willekeurig argument blijft staan, is bewezen dat de argumentatie meervoudig is.

Bepaal het argumentatieschema van: „Pieter moet voor dit vak een herkansing maken, want voor wie lager dan een 5,5 staat is de herkansing verplicht, en Pieter staat op een 4,8.” Nummer de argumenten en leg met de wegstreeptoets uit welk schematype dit is.

1. 01Stap 1 — Bepaal het standpunt

   Het standpunt is „Pieter moet voor dit vak een herkansing maken.” Dat wordt nummer 1.

2. 02Stap 2 — Splits de onderbouwing in delen

   Na „want” volgt eerst een algemene regel — „voor wie lager dan een 5,5 staat is de herkansing verplicht” — en daarna een concreet feit — „Pieter staat op een 4,8”.

3. 03Stap 3 — Pas de wegstreeptoets toe

   Schrap het concrete feit: de regel alleen zegt niets over Pieter. Schrap de regel: dat Pieter een 4,8 staat, leidt op zichzelf niet tot een verplichte herkansing. De delen kunnen dus niet zonder elkaar; ze vormen samen één argument. Nummer ze daarom 1.1a (de regel) en 1.1b (het feit).

Resultaat: Resultaat: 1.1a en 1.1b komen samen in 1.1, en 1.1 steunt met één pijl standpunt 1. Omdat het wegstrepen van één deel de onderbouwing laat instorten, is dit nevenschikkende (samengestelde) argumentatie — geen meervoudige.

Geef het argumentatieschema van: „De gemeente moet de oude brug vervangen, want de brug is onveilig, want het staal is op meerdere plekken doorgeroest.” Nummer de lagen en teken de keten van pijlen.

1. 01Stap 1 — Bepaal het standpunt

   Het standpunt is „de gemeente moet de oude brug vervangen.” Dat is nummer 1.

2. 02Stap 2 — Vind het directe argument

   Het eerste „want” geeft de directe reden: „de brug is onveilig.” Dat steunt het standpunt rechtstreeks en wordt 1.1.

3. 03Stap 3 — Vind het dieper liggende argument

   Het tweede „want” onderbouwt niet het standpunt maar het argument 1.1: „het staal is op meerdere plekken doorgeroest” legt uit wáárom de brug onveilig is. Het zit dus een laag dieper en wordt 1.1.1.

Resultaat: Resultaat: 1.1.1 naar 1.1 naar 1, een verticale ketting. Het doorgeroeste staal (1.1.1) onderbouwt de onveiligheid (1.1), die op haar beurt het standpunt (1) draagt — dat is onderschikkende argumentatie.

Schematiseer en beoordeel: „Onze gemeente moet investeren in een nieuw zwembad. Het oude bad is dringend aan vervanging toe, want de installaties zijn verouderd en de energiekosten rijzen de pan uit. Daarnaast trekt een modern zwembad meer bezoekers uit de regio.” Nummer alle onderdelen, benoem de typen en wijs de zwakste schakel aan.

1. 01Stap 1 — Standpunt en directe argumenten

   Standpunt 1: „de gemeente moet investeren in een nieuw zwembad.” Twee directe argumenten steunen het: „het oude bad is dringend aan vervanging toe” (1.1) en „een modern zwembad trekt meer bezoekers uit de regio” (1.2). De wegstreeptoets laat zien dat beide het standpunt zelfstandig steunen — dus meervoudig.

2. 02Stap 2 — De onderbouwing van 1.1 ontleden

   Achter 1.1 staat een eigen onderbouwing met „want”: de installaties zijn verouderd én de energiekosten rijzen de pan uit. Deze twee gegevens verklaren samen waaróm het bad aan vervanging toe is; ze liggen een laag dieper dan 1.1. Omdat ze gezamenlijk dat ene punt onderbouwen, nummer je ze 1.1.1a en 1.1.1b.

3. 03Stap 3 — Teken het schema en beoordeel

   De structuur is: 1.1.1a en 1.1.1b komen samen naar 1.1, en 1.1 en 1.2 wijzen elk naar 1. Beoordeling: 1.2 (meer bezoekers) is een voorspelling die nog bewezen moet worden en is daarmee de zwakste schakel; maar omdat het schema meervoudig is, blijft het standpunt ook zonder 1.2 staan op de stevig onderbouwde 1.1.

Resultaat: Resultaat: een gemengd schema — meervoudig (1.1 en 1.2 naar 1) met een nevenschikkende onderbouwing onder 1.1 (1.1.1a en 1.1.1b samen naar 1.1). De zwakste schakel is de onbewezen voorspelling 1.2, maar dankzij de meervoudige opbouw ondermijnt dat het standpunt niet.