Lezen ter informatie en argumentatie

Lees deze fait divers, beantwoord de vragen qui, quoi, où, quand en pourquoi, en bepaal daarna de hoofdgedachte: „Hier soir, un incendie s'est déclaré dans un immeuble du centre de Lyon. Les pompiers sont intervenus rapidement et ont évacué tous les habitants. Personne n'a été blessé. Selon la police, l'incendie a été provoqué par une bougie oubliée.”

1. 01Stap 1 — Beantwoord de W-vragen

   Loop de journalistieke vragen langs. Quoi? un incendie (een brand). Où? dans un immeuble du centre de Lyon (in een flatgebouw in het centrum van Lyon). Quand? hier soir (gisteravond). Qui? les pompiers et les habitants (de brandweer en de bewoners). Pourquoi? une bougie oubliée (een vergeten kaars).

2. 02Stap 2 — Onderscheid hoofdzaak van bijzaak

   De hoofdzaak is dat er brand uitbrak en dat iedereen veilig is geëvacueerd zonder gewonden. De oorzaak (de vergeten kaars) en de snelle komst van de brandweer zijn bijzaken: ze vullen de kern aan, maar als je ze weglaat blijft het bericht overeind.

3. 03Stap 3 — Vat de kern samen in één zin

   Combineer de hoofdzaken uit de W-vragen tot één Nederlandse zin, met de bijzaken als aanvulling erachter.

Resultaat: De hoofdgedachte is: gisteravond brak er brand uit in een flatgebouw in het centrum van Lyon, maar de brandweer evacueerde iedereen op tijd en er vielen geen gewonden. De oorzaak — een vergeten kaars — en de snelle komst van de pompiers zijn bijzaken die de kern aanvullen.

Ontleed de structuur van dit betoog. Benoem de thèse, de argumenten, de tegenwerping met weerlegging, en de conclusie: „Les jeunes devraient lire davantage. La lecture enrichit le vocabulaire et développe l'imagination. Certes, les écrans sont plus attirants, mais ils fatiguent les yeux. Il faut donc encourager la lecture dès l'école.”

1. 01Stap 1 — Zoek de thèse

   De eerste zin „Les jeunes devraient lire davantage” (jongeren zouden meer moeten lezen) is het standpunt: dit is wat de schrijver jou wil laten geloven. In het schema is dit de bron bovenaan.

2. 02Stap 2 — Markeer de argumenten

   „La lecture enrichit le vocabulaire et développe l'imagination” (lezen verrijkt de woordenschat en ontwikkelt de verbeelding) is het argument: de reden waaróm jongeren meer zouden moeten lezen.

3. 03Stap 3 — Herken de tegenwerping en de weerlegging

   „Certes, les écrans sont plus attirants” is de tegenwerping (certes geeft toe dat schermen aantrekkelijker zijn); „mais ils fatiguent les yeux” is de weerlegging (mais ontkracht dat bezwaar: schermen vermoeien de ogen).

4. 04Stap 4 — Vind de conclusie

   „Il faut donc encourager la lecture dès l'école” (men moet het lezen dus vanaf school aanmoedigen) is de conclusie: donc leidt de slotsom in, die de thèse versterkt.

Resultaat: De structuur is: thèse = „Les jeunes devraient lire davantage”; argument = „La lecture enrichit le vocabulaire et développe l'imagination”; tegenwerping = „Certes, les écrans sont plus attirants”, weerlegging = „mais ils fatiguent les yeux”; conclusie = „Il faut donc encourager la lecture dès l'école”. Het betoog volgt precies het schema: van het standpunt via argument en tegenwerping-met-weerlegging naar de conclusie.

Bepaal welk soort argument in deze zin wordt gebruikt en verklaar je keuze: „Selon une étude de l'Insee, les Français passent en moyenne trois heures par jour devant un écran.”

1. 01Stap 1 — Zoek het signaalwoord

   In de zin staat „selon une étude” (volgens een onderzoek). Dat signaalwoord verwijst naar onderzoek en statistiek, en niet naar een voorbeeld of een deskundige.

2. 02Stap 2 — Koppel het signaalwoord aan een soort argument

   „Selon une étude” plus het concrete cijfer „trois heures par jour” (drie uur per dag) wijzen samen op het feit/cijfer-argument: de bewering steunt op meetbare, statistische gegevens.

3. 03Stap 3 — Beoordeel de kracht

   Omdat de zin een herkenbare bron noemt (l'Insee, het Franse statistiekbureau) en een controleerbaar getal geeft, is het een sterk en objectief argument.

Resultaat: Het is een feit/cijfer-argument: het signaalwoord „selon une étude” plus het concrete getal „trois heures par jour” laat zien dat de bewering op onderzoek en statistiek steunt. Doordat de bron (l'Insee) genoemd wordt, is het een sterk, controleerbaar argument.

Bepaal of de volgende bewering een feit of een mening is, verklaar je keuze en benoem de toon: „Ce film est vraiment magnifique, il faut absolument le voir.”

1. 01Stap 1 — Zoek waardewoorden en signaalwoorden

   „Magnifique” (prachtig) is een waardewoord, en „il faut” (men moet) is een aansporing. Beide wijzen op een persoonlijk oordeel van de schrijver.

2. 02Stap 2 — Toets de controleerbaarheid

   Of een film „magnifique” is, kun je niet objectief bewijzen — het is een smaakoordeel, geen feit dat je kunt nagaan. Daarmee is de bewering een mening.

3. 03Stap 3 — Bepaal de toon en de bedoeling

   De toon is enthousiast en aanbevelend; door „il faut absolument le voir” wil de schrijver de lezer overtuigen om de film te gaan zien.

Resultaat: Het is een mening: het waardewoord „magnifique” en het signaalwoord „il faut” verraden een persoonlijk oordeel dat je niet objectief kunt controleren. De toon is enthousiast en de bedoeling is de lezer te overtuigen om de film te zien.